184
2. آيا خشنودى و رضايت خداوند از شركت‌كنندگان در «بيعت رضوان» هميشگى است؟ چنانچه برخى از آنان از مسير حق منحرف شود، باز هم اين رضايت خواهد ماند؟
الف) رضايت خداوند، همه بيعت كنندگان را در آن روز در بر نمى‌گيرد، بلكه تنها براى كسانى است كه با ايمان قلبى بيعت كردند؛ زيرا خداوند رضايتش را به داشتن ايمان مشروط كرده است: رَضِيَ اللّٰهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ 1؛ با انتفاى شرط، مشروط نيز خود به خود منتفى خواهد شد.
اگر ايمان حقيقى شرط رضايت نمى‌بود، خداوند مى‌فرمود: «
لقد رضي الله عن الذين يبايعونك... ».
نكته ديگر اينكه از اين آيه استفاده مى‌شود كه خداوند از همه «مؤمنان» بيعت كننده راضى شده است. اما هرگز ثابت نمى‌كند كه همه بيعت‌كنندگان مؤمن حقيقى نيز بوده‌اند؛ پس خداوند با قيد عَنِ الْمُؤْمِنِينَ ، منافقانى مانند: «عبدالله بن أبى» و... يا كسانى را كه در ايمان خود شك داشتند و به حقيقت بيعت نكردند، از چارچوب رضايت خود بيرون مى‌كند. همچنين مؤمنانى كه در ماجراى اين بيعت حضور نداشتند، در اين جرگه نمى‌گنجند.
از اين‌رو، اين آيه درباره كسانى نيست كه در همان زمان يا پس از آن در نبوت