169روى آنها بود، مانند استخوانهاى كتف گوسفند و قطعاتى از پوست و غيره، مكتوب مىشد، بهطورى كه زمان رحلت پيامبر اكرم(ص) تمامى قرآن مجيد در سينههاى حافظان قرآن و در مصاحف و كتب كاتبان وحى، محفوظ و مدوّن بود، بدان نحو كه در صورت نياز و بروز اختلاف در مورد برخى آيات كه از نظر زمان نزول و يا طرز تلفّظ و لهجه به دو نحو روايت شده بود، هماره امكان مقابله و مقارنه ميان آيات، امكان پذير بود 1.
جالب توجّه اين است كه مقابلۀ آيات قرآنى در دو نوبت انجام پذيرفت، آنهم با متد و شيوهاى كه در تاريخ متدلوژى و صناعت عقلى بشرى ممتاز مىباشد...
در مرتبۀ نخست ويژگىهاى روش سبكشناسى و طريقۀ متدلوژى در يك كار عقلى متجلّى گشت كه در عين حال با شيوۀ تفكّر علمى امروز دقيقاً قابل تطبيق است...
(نوبت نخست شيوۀ تحقيق بدين ترتيب تحقّق يافت):
خليفۀ اوّل « ابوبكر » كميتهاى را به رياست « زيد بن ثابت 2» (كه در عهد پيامبر، امين و كاتب وحى بود) تشكيل داد، اين كميته موفّق گرديد براى اوّليّن بار قرآن كريم را در شكل مكتوب نظام يافتهاى ارائه 3 دهد. در ابتداى كار اقدام به چنين امر مهمّى براى « زيد بن ثابت » فوق العاده دشوار آمد و نظر به دو امر ذيل مىخواست از كتابت منظّم قرآن سرباز زند.
1- او مايل نبود در مقام يك « صحابى » به امرى مبادرت ورزد و كارى را ابداع نمايد كه پيشوا و مقتداى او(ص)، خود اين كار را انجام نداده و بدان نيز فرمان نداده است.
2- وى در موقعيّت يك « مؤمنِ » به رسالت اسلامى از اين كار مهم به شدّت هراس داشت، زيرا مىترسيد نكند حتّى سادهترين انحراف و خطا را در اجراى مأموريت حسّاس و خطيرى كه به او محوّل گرديده است، مرتكب گردد.