198
مقام در تعبيرات مختلف 1
فقهاى ما در تعبير از محل نماز طواف سه شيوه را پيموده‌اند:
1-بيشتر آن‌ها به«خلف مقام»؛ «پشت مقام» تعبير كرده‌اند.
2-گروه زيادى تعبير«عندالمقام»؛ «نزد مقام» را برگزيده‌اند.
3-جمعى‌ديگر عبارت«في‌المقام»؛ «در مقام» را به‌كار برده‌اند.
صاحب شرايع گويد:
«يَجِبُ أَنْ يُصَلِّي رَكْعَتَي الطَّوٰاف فِي‌الْمَقٰامِ...».
«واجب است دو ركعت نماز طواف را در مقام بخواند؛همان‌جايى كه امروزه مقام قرار دارد و در جاى ديگر جايز نيست.بلى اگر ازدحام مانع بود كه در مقام بخواند پشت مقام يا يكى از دو طرف آن مى‌توان خواند.»
علامه در قواعد گويد:
«دو ركعت نماز طواف بايد در مقام؛همان‌جايى كه امروزه قرار دارد خوانده شود و در جاى ديگر جايز نيست،پس اگر ازدحام مانع بود مى‌توان پشت مقام يا يكى از دو جانب آن خواند.»
عبارتِ دو فقيه نامبرده (علامه و صاحب شرايع) صراحت دارد كه آن‌ها از كلمۀ «فى»ظرفيت را اراده كرده‌اند؛چرا كه مقام را به‌عنوان محل نماز برگزيده‌اند.سياق عبارت آنان نيز مؤيد اين برداشت است؛زيرا گفته‌اند:اگر به‌دليل ازدحام نتواند در مقام نماز بخواند،پشت مقام يا يكى از دو طرف را انتخاب كند.
اين تعبير واكنش‌هاى مخالفى را از سوى فقها برانگيخته مبنى بر اين‌كه:مقام؛يعنى محلّ قيام حضرت ابراهيم عليه السلام هنگام بناى كعبه،قطعه‌سنگى بوده به شكل مكعب متساوى‌الأضلاع كه طول هر ضلع يك ذراع دست و تقريباً مساوى با پنجاه سانتى‌متر مى‌باشد و اين مقدار براى اقامۀ نماز ظرفيت ندارد.محل كافى براى نمازگزار داراى