199خلقت معتدل و معمولى،در حال ركوع،سجود و جلوس،پنجاه سانتى‌متر در صد سانتى‌متر است.از اين‌رو فقها كوشيده‌اند عبارت دو فقيه نام‌برده را به‌گونه‌اى كه قابل قبول باشد توجيه كنند.نخستين كسى كه به اين نكته توجه كرده و به توجيه آن پرداخته، شهيد اول است كه در كتاب«دروس»مى‌گويد:«عمدۀ اخبار و بيشتر سخن فقهاى ما تعبير به«الصلاة في‌المقام»ندارد بلكه واژه«عنده»و«خلفه»را به‌كار برده‌اند.از امام صادق عليه السلام نيز روايت شده كه فرمود:
«لَيْسَ لِأَحَدٍ أَنْ يُصَلِّيهمٰا إِلاَّ خَلْفَ الْمَقَامِ».
«براى هيچ‌كس روا نباشد كه نماز طواف را جز پشت مقام بخواند.»
بنابراين،تعبير«الصلاة في المقام»كه برخى فقها آورده‌اند،از باب مجاز است؛يعنى نزديك مقام كه به دليل مجاورت به اسم مقام ناميده‌اند؛زيرا قطعى است كه سنگى كه اثر پاهاى ابراهيم بر آن نقش بسته براى نماز مناسبت ندارد؛همچنان‌كه اختلافى ميان علما نيست كه جلوى مقام ايستادن و با پشت كردن به آن در حال نماز جايز نيست.
پس از شهيد اول،«محقق كركى»نيز در«جامع‌المقاصد»توجيه شهيد را آورده و تأييد كرده و افزوده است:«از اين‌جا معلوم مى‌شود مقصود از مقام،جايگاهى است كه براى نماز آماده شده كه در پشت مقام و سنگ محل پاى ابراهيم قرار دارد و هرگاه ازدحام جمعيت مانع باشد،در پشت آن محل مى‌توان نماز خواند (در گذشته بناى خاصى درنظر گرفته شده بوده كه به نمازگزاران مجال مى‌داد در آن محل نماز طواف را بخوانند كه در حال حاضر آن محل و بنا وجود ندارد و اطراف مقام مانند ساير نقاط مسجد است.»
بدين ترتيب گفتار محقق كركى ناظر به آن بنا در آن محل خاص در زمان ايشان بوده است.
پس از محقق كركى مرحوم نراقى نيز در«مستند»به اين نكته توجه كرده و در توضيح آن مى‌نويسد:«كسانى‌كه قايل به وجوب اقامۀ نماز طواف در مقام ابراهيم شده‌اند،مانند صاحب‌شرايع،مفاد سخن از دو فرض خارج نيست و آن«پشت مقام»يا «نزد مقام»بودن است؛زيرا مسلّم است كه سنگ معهود محل پاى ابراهيم براى نماز