166مى‌كردند براى اهالى حِلّ قابل پيروى بود.
بنابر نقل يعقوبى و ازرقى،هر قبيله به هنگام حجّ برگرد بُت خود تا ورود به مكه تلبيه مى‌كرد:
«ذَلكَ أَنَّ عُبَّادَ كُلِّ صَنَمٍ كانُوا إِذَا أَرادُوا الحَجَّ انْطَلَقُوا إِلَيه وأَهَلُّوا عِنْدَه،و رَفَعُوا أَصْوَاتَهُم». 1
«پرستندگان هر بُت،چون عزم حج مى‌كردند،ابتدا به سوى آن مى‌رفتند و تلبيه‌كنان بانگ برمى‌آوردند.»
نيز:«إِذَا أَرادَتْ حَجَّ الْبَيْتِ وَ قَفَتْ كُلُّ قَبِيلَةٍ عِنْدَصَنَمِها وصَلُّوا عِنْدَهُ». 2
«هر قبيله چون قصد حجّ مى‌كرد،پيش بُت خود مى‌رفت و برآن نماز مى‌كرد.»
پرستندگان هربُت از قبيله‌هاىِ مختلف،تلبيه‌هاىِ خاص داشتند.از اين ميان بُتهاى لات،عُزّى،مَنَاة،هُبَل،ذُوخَلَصَه،ذُوكَفَّيْن،جِهار،ذُرَيْح،ذولَبَّا،سَعيدَة،شَمُس، مُحَرِّق،مَرْحِب،نَسْر،يَعُوق،وَدّ و يَغُوث هريك داراى تلبيه‌هاى مخصوص به خود بودند كه در متون تاريخى برجاى مانده است و به جهت رعايت اختصار از ذكر آن خوددارى مى‌كنيم.
غير از اين بُتان،قبايل كِنَانَة،ثَقيف،هُذَيْل،بَجِيلَة،جُذَام،عَكّ و أَشْعَر،رَبيعَة،قَيس عَيْلان،بَنو اسدَ،تَميم،مَذْحَج،حِمْيَر و هَمْدان،بَكْربن وائل،بنو مَعَدّ،بنونَمر،نيز تلبيه‌هاى خاص داشتند.
به هنگام همخوانى و تكرار تلبيه‌ها،كف مى‌زدند و صفير برمى‌آوردند.
مى‌توان گفت كه حج جاهلى آميزه‌اى از شرك،افتخارات قبيله‌اى و اغراض تجارى و اهداف سياسى قومى بود،از اينرو به هنگام گردآمدن،هر قبيله سعى داشت تا با بانگ