165كُرنش مى‌پرداختند،در عرفه و مزدلفه و منا،پيوسته يا به ياد بت بودند و يا دركنارِ بت در مِنا هفت بت را در نزديكى‌هاى جمرات سه گانه نهاده،تا حاجيان،پس از آن به آنان تعظيم كنند.قربانگاه مِنا،پر از انْصاب بود،كه مشركان خونِ قربانى را برآن مى‌ماليدند.
در سيرۀ ابن هشام از قول معاويةبن زبير آمده است:
فأُقسمُ بِالَّذي قَدْكانَ رَبِّي
وَ أَنْصابٍ لَدَى الْجَمَراتِ مُغرِ 1
«سوگند به آنكه خداى من است و به بُتانى كه در نزديكى‌هاى جَمرات از شدتِ ريختن خونِ قربانى برآنان سُرخفام شده‌اند.»
پس از ختامِ حج،احرامشان را پيرامون بُتان مى‌گشودند.
آنچه از خلال اشعار و آثار برجاى ماندۀ جاهلى بدست مى‌آيد،همراهى انجام مناسك تلبيه با بانگ بلند است.بايد دانست كه از اين تلبيه كه خاص حجِّ ابراهيم است؛ (لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ،لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ)،نشانى در دست نيست؛بلكه تلبيه را به صورت زير و موافق با عقايد شرك آلودِ خويش،دگرگون كرده بودند:
لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ،لَبَّيْكَ لاَشَريكَ لَكْ،إِلاَّشَريكٌ هُوَلَكْ،تَمْلِكُهُ وَمَا مَلَكْ! 2
در اين تلبيه باور شرك پديدار است.در حقيقت قرآن كريم در آيه از روى عقيدۀ شرك آميز آنان پرده برمى‌گشايد آنجا كه مى‌فرمايد:
«وَ مٰا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّٰهِ إِلاّٰ وَ هُمْ مُشْرِكُونَ». 3
«و بيشترشان به خدا ايمان نياورند مگر به شرك.»
ابن كلبى،اين تلبيه را خاصِ نزار و ابن اسحاق و ابن حبيب خاصِ قريش و ازرقى مربوط به همۀ مشركان مى‌داند.شكى نيست وقتى اهالى حرم به چنين تلبيه‌اى اقدام