647تأسف، در ميان اديان مختلف، سهم بيسوادان مسلمان، بسيار بالاست و 32 درصد مسلمانان جهان، حتى سواد اوليه خواندن و نوشتن به زبان مادرى خودشان را هم ندارند؛ تا چه رسد به زبان ديگر.
حالا با توجه به همه اين مقدمات، به ياد بياوريم: خداوند كه دانشش فوق هر دانشى است اصرار مى‌كند كه اين قرآن را بايد بفهميد؛ نه فقط درست بخوانيد. خوب، اين اصولى را كه ما در دانش ارتباطات كشف كرده‌ايم، خداوند بيش از ما مى‌داند (باخنده)! بنابراين، باز هم به اين نتيجه مى‌رسيم كه علت عربى بودن قرآن كريم، اين موضوع بوده كه قرآن در بين مردم عرب نازل شده است... .
جنابعالى حج را فرصت و زمينه بزرگى براى تعامل و ارتباطات گروهى گسترده معرفى كرديد و در عين حال، يادآور شديد كه مشكل تفاوتهاى زبانى جدى بين مسلمانان و مشكلات زبان آموزى هم به قوت خود باقى است. هرچند، فضاى «حج» با وجود اين تفاتهاى زبانى، بخش زيادى از تعاملهاى ارتباطى را كه ريشه در مناسك و آيين‌ها دارد، محقق مى‌كند، ولى به نظر مى‌رسد هنوز ارتباط بين مسلمانان در حج، به صورت ناقص صورت مى‌گيرد. چشم انداز آينده اين ارتباطات چگونه است؟ آيا مى‌توان به آينده اميدوارتر بود؟
پيش بينى بنده كه در فصل پايانى كتاب زير چاپ «ايران در چهار كهكشان ارتباطى» مطرح كرده‌ام، اين است كه ظرف 20 تا 30 سال آينده، اتفاقات مهمى در حوزه ارتباطات خواهد افتاد كه اين اتفاقات، قطعاً در حج تأثير مهمى خواهد گذاشت. اين اتفاقات، همزمان، در سه حوزه، در حال پيشرفت است:
اولى، امكان ذخيره اطلاعات روى مولكولهاى پروتئين بزرگ است. دانش بيوالكترونيك دارد به سمتى مى‌رود كه به كمك نوعى قارچ، براى ذخيره اطلاعات از همان روش در ذخيره سازى اطلاعات در مغز انسان استفاده شود. هر زمان كه اين تلاش به نتيجه برسد، نه تنها حج يك دستگاه كامپيوتر قوى، ممكن است به اندازه يك قوطى كبريت، كوچك شود، بلكه به همان نسبت، امكان ذخيره اطلاعات و سرعت جستجوى