584احتمال شب اوّل ماه ذى‌الحجة الحرام بودنْ، ميان بيابان تمامى حجّاج از اتومبيل‌ها پياده شده و استهلال نمودند و احدى ماه را نديد. چيزى كه مايۀ بدگمانى اين جانب شد، آن بود كه يك نفر حمله‌دار كه يك چشم هم نداشت پهلوى خودِ من ايستاده و استهلال نمود و در نتيجه گفت كه ماه پيدا نيست و چون به مكّه رسيديم يكى از شهود همين حمله‌دار بود و روى شهادت يك چنين شهودى فتوا داده مى‌شود 1.
12 . مرحوم سيد فضل‌الله حجازى رحمه الله در سال 1362 ق / 1322 ش با عده‌اى از شهرضا عازم حج شدند. بنا به گزارش ايشان در سفرنامه‌اش: «الرحلة الحجازيه»، در اين سال نيز در ثبوت هلال ذى‌حجه ميان شيعه و اهل سنت اختلاف شد، و در همان سال واقعۀ قتل فجيع ميرزا ابوطالب يزدى رحمه الله اتفاق افتاد. از برخى گزارشها بر مى‌آيد كه اختلاف مذكور در به شهادت رساندن ميرزا ابوطالب مؤثر بوده است. مرحوم حجازى در اين زمينه مى‌نويسد:
پنجم ذى‌حجه يا به قول عامه ششم، روز جمعه بود... هفتم ذى‌حجه، كه هشتم در نزد عامه بود، عازم منا شديم،... على الصباح از مشعر كوچ كرده، آمديم منا. امروز را عامه رسماً عيد مى‌دانند. توپ عيد را زدند، مناسك عيد به جا مى‌آورند ولى ما يقين داريم كه امروز نهم است. مى‌خواهيم برويم ولى خوف داريم كه منع كنند. تا بعد از ظهر مانديم، آن‌گاه حركت كرديم به سوى عرفات، در بين راه به ماشينى برخورده، سوار شديم، طولى نكشيد كه وارد عرفات شديم. از دور چادرهايى به نظر مى‌آيد.
جمعيت زيادى مشاهده مى‌شود. حوزه حوزه مشغول دعا و تلاوت و زيارت و توبه و انابت هستند، اصلاً حال خوشى امروز در عرفات مشاهده مى‌شود. معلوم مى‌شود امروز عرفه است. عجب حال توجه و انقلاب و زارى و تضرّعى به مردم دست داده! آخر ديروز هم در اين صحرا بوديم اما انقلاب حالى در خود نديديم.
حوالى غروب عده‌اى شرطى وارد عرفات شده، مردم را به عنف گرفته، در سياره‌ها انداختند و مى‌برند و به جانب منا و محكمه براى تحقيق. هياهوى غريبى رخ داد.
مردم همه مضطرب و پريشان از اين سو به آن سو فرار مى‌كنند. به رفقا سفارش كردم:
ملتفت باشيد پيش از غروب از حدود عرفات خارج نشويد، اما از يمين به يسار فرار