297حرم و كعبه و تحذيرات صريح ايشان در عدم متابعت از ظالمين و فاسقين. از همين قبيل است برخورد علمى و سياسى امام باقر عليه السلام با هشام بن عبدالملك و نافع مولى ابن عمر، در مراسم حج.
11. معرفى كردن امام جعفر صادق عليه السلام امام موسى كاظم عليه السلام را به ولايت در راه مكه، مباحثات امام جعفر صادق عليه السلام با زنادقه در موسم حج و در كنار كعبه و مجادلات علمى ايشان با معتزله.
12. ماجراى طالبيان در زمان هادى، خليفۀ عباسى، كه در آن حسين بن على بن حسن و يارانش عازم مكه شدند و تا زمان حج در آنجا ماندند تا نداى مظلوميت خود را در مقابل ستمگرى خليفه سر دهند، اما در روز ترويه بر اثر حملۀ سپاهيان هادى در فخّ، نزديكى مكه، به شهادت رسيدند.
غفلتهاى تاريخى در مقاطع مختلف، باعث نقصان توجه به مقصود اصلى و ماهيت ذاتى حج شده است؛ همچنانكه پس از بناى كعبه و آغاز حج ابراهيمى نيز به تدريج خرافات و اوهام بر حج اصيل تأثير نهاد و آن را به صورت حج جاهلى درآورد و با بعثت پيامبر اكرم، بار ديگر زنگار شرك و خرافه از آن زدوده شد.
پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران (1357 ش)، امام خمينى نيز با توجه به موقعيت خطير جهان اسلام در دنياى كنونى، بار ديگر جنبههاى اعتقادى و اجتماعى حج را متذكر و خواستار بهرهگيرى، از اين همايش بزرگ سال براى بيان مسائل و حلّ مشكلات جهان اسلام شد.
امام خمينى در عيد قربانِ نخستين حج پس از پيروزى انقلاب اسلامى (30 آبان 1358)، در پيامى به حجاج، به تحليل جامعى از كعبه و حج مبادرت كرد و آن را محل نشر توحيد و نفى شرك دانست. تأكيد او بر اين نكته بود كه كعبه خاستگاه اصلى نداى توحيد و مركز شكستن بتها در سراسر جهان است و بنابر آيات قرآنى (حج: 27) تطهير آن از همۀ ناپاكيها و پليديها (ارجاس؛ بقره: 125) كه بالاترين آنها شرك است، واجب است، و سپس با اشاره به اعلان برائت از مشركين (توبه: 1، 3) و قيام مهدى موعود عليه السلام از كنار كعبه و دعوت مردم به توحيد، نتيجه گرفت كه همۀ بتشكنيها از كعبه سر [ چشمه] گرفته و خواهد گرفت و امت اسلام نيز بايد از اين امر تأسى نمايند.