209
20 نخستين عمل مثبت پيامبر
مسجد مركز جنبش‌هاى اسلامى
چهره‌هاى باز و خندان جوانان انصار، و استقبال عظيمى كه اكثريت «اوسيان» و «خزرجيان» از مقدم پيامبر صلى الله عليه و آله به عمل آوردند؛ پيامبر صلى الله عليه و آله را بر آن داشت كه پيش از هركارى براى مسلمانان يك مركز عمومى به نام «مسجد» بسازد كه كارهاى آموزشى و پرورشى، سياسى و قضائى در آنجا انجام بگيرد. از آنجا كه يكتاپرستى و توحيد در سرلوحۀ برنامۀ پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله قرار داشت، لازم ديد پيش از هر كارى دست به ساختن معبدى بزند تا مسلمانان در آنجا در مواقع نماز به ذكر خدا و ياد حق بپردازند.
لازم بود وى مركزى به وجود آورد، كه عموم اعضاى حزب اسلام (حزب اللّٰه) در هر هفته در روز معينى، در آنجا دور هم گرد آيند و در مصالح اسلام و مسلمانان به شور و مشورت بپردازند؛ و علاوه بر اجتماع روزانه، در هر سال عموم مسلمانان در آنجا دو بار، نماز عيد بگزارند.
مسجد تنها مركز پرستش نبود، بلكه تمام معارف و احكام اسلامى، اعم از آموزشى و پرورشى، در آنجا گفته مى‌شد. همه گونه تعليمات دينى و علمى، حتى امور مربوط به خواندن و نوشتن در آنجا انجام مى‌گرفت. تا آغاز قرن چهارم