34حج محل به دست آوردن تقوا است: فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي الْحَجِّ وَ مٰا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّٰهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّٰادِ التَّقْوىٰ عنى، از حج توشه برگيريد كه همانا بهترين توشهها تقوا است.
فرمان به برگرفتن توشه «تقوا» از حج، نشان از آمادگى بستر حج براى برداشتن چنين توشه مباركى است.
ويژگىهاى ذكر شده مىتواند تصويرى از كليت حج و اهداف آن را گزارش دهد، چون اين تركيب فرآيندى دارد كه روح حج و سرّ آن را آشكار مىكند؛
عارف و عالم كامل، مرحوم ميرزاجواد ملكى تبريزى مىنويسد:
«و بعبارة آخري بعضها (عبادات) توثر في التخليه و بعضها في التحليه و بعضها جامع لكلا الامرين، والحج من القسم الاخير لاته معجون الهي مركب من اجزاء فاقعه جدا لجميع امراض القلوب العائقه لها من عالم النور 1».
فرآيند مجموعه ويژگىها ى قرآنى حج (در قرآن)
- حج مجموعهاى توحيد محور است.
- در كنار آن، امامت و نبوت مطرح شده است.
- امنيت در اين مجموعه هدف بسيار مهمى است كه در ابعاد مختلف مطرح شده است.
_ بركت و پر فايده بودن چهره ديگر آن است.
- هدايت گرى دراين مناسك مورد نظر است؛ يعنى، اين حج است كه بايد به عموم مردم جهان خط بدهد وهمانند قلبى پر تپش، هدايت رادر رگهاى مردم جهاناند به جريان اندازد. نه اينكه فقط