338ثانياً: آيه مخصوص سبقت گيرندگان از مهاجران و انصار است و تابعان آنهاست در حالى كه محسن در افعال و اقوال نيكوكار بودند و با پايان خوش از دنيا رفتند كه شامل همه صحابه نمى‌شود. لذا شخصى به براء بن عازب عرض كرد: خوشا به حال تو كه با پيامبر صلى الله عليه و آله مصاحبت نموده و با او در زير شجرۀ رضوان بيعت نمودى. او در جواب گفت:

تو نمى‌دانى كه بعد از پيامبر صلى الله عليه و آله چه كرديم؟. ¹

ر - پاسخ از آيۀ پنجم

اوّلاً: آيه مخصوص كسانى است كه در زير دخت رضوان با آن حضرت صلى الله عليه و آله بيعت نمودند، كه حدود 1400 نفر بودند.

ثانياً: ظرف و مورد رضايت خداوند در آيه ذكر شده كه همان بيعت باشد و رضايت در يك عمل دلالت بر رضايت مطلق ندارد.

ثالثاً: در آيه رضايت را مشروط به وفاى عهد نموده است، حال اگر كسى به اين شرط عمل نكند حكم هم از او برداشته خداهد شد.

لذا از ابن عباس در ذيل اين آيه نقل است كه: سكينه بر كسانى نازل شد كه وفاى به عهد نمودند. ²

ص - پاسخ از آيۀ ششم

اوّلاً: آيه دلالت بر خلاف مقصود دارد، زيرا گر چه در ظاهر، قضيۀ شرطيه است، ولى در معنا انشاء است يعنى بايد صحابه اين چنين بوده باشند. اگر كسى به فرزند خود مى‌گويد: فرزند من نماز مى‌خواند يعنى بايد نماز به خواند.

ثانياً ذيل آيه دلالت دارد بر اين كه مقصود از آيه بعض صحابه است نه همه آنها، به دليل قول خداوند: وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ ، كه كلمۀ «منهم» دلالت دارد بر اين كه تمام كسانى كه با پيامبر صلى الله عليه و آله بودند مشمول اين صفات نبوده‌اند.

ثالثاً: مراد از اَلَّذِينَ مَعَهُ معيّت زمانى يا مكانى نيست، تا اين كه گفته شود آيه