228او تأثير مىپذيرد. مثلاً صله رحم عمر او را افزايش مىدهد و قطع رحم عمر او را كوتاه مىكند. دادن صدقه، بسيارى از حوادث بد و حتى مرگ را از انسان دور مىسازد. عاق والدين، اجل را نزديك مىكند و احسان به آنان مايۀ خير و بركت در زندگى انسان مىباشد.
در صحيح مسلم از انس بن مالك روايت شده كه گفت: از پيامبر صلى الله عليه و آله شنيدم كه فرمود: «هر كس دوست دارد روزى او فراوان شود و اجلش تأخير افتد، صله رحم نمايد». 1
سيوطى از امام على عليه السلام روايت كرده كه آن حضرت تفسير آيۀ: يَمْحُوا اللّٰهُ مٰا يَشٰاءُ وَ يُثْبِتُ ؛ 2 را از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پرسيد. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: با تفسير اين آيه چشم تو و امّتم روشن خواهد شد، آن گاه فرمود: دادن صدقه در راه خدا، نيكى به پدر و مادر و انجام كارهاى خوب، شقاوت را به سعادت مبدّل مىسازد، عمر را زياد مىكند و حوادث بد را دور مىسازد. 3
اشكال و جواب
ممكن است اشكال شود كه اعتقاد به قضا و قدر پيشين الهى با اعتقاد به محو، اثبات، بدا و تغيير و تحول در سرنوشت افراد معارض است.
پاسخ آن اين است: همان گونه كه قبلاً اشاره شد اين امور در سرنوشت افراد بر اساس يك سلسله اسباب و شرايط معين نيز مشمول قضا و قدر الهى است و همان گونه كه گفته شد با نظر به علم ازلى خداوند، هيچ چيز براى او پوشيده و پنهان نيست، ولى حوادث جهان تابع اسباب و شرايط ويژهاى است و مشيّت حكيمانۀ الهى، نظام عالم را اين گونه مقدّر نموده است. 4
بدا در قلمرو تكوين، همانند نسخ در قلمرو تشريع است؛ حكمى كه نسخ مىشود