208
رؤيت
از جمله مسائلى كه از روزگاران كهن نزد متكلمان مورد بحث بوده و اختلاف شديدى در آن واقع شده، رؤيت خداوند متعال است. آيا خداوند را در دنيا يا در آخرت، به چشم سر يا با چشم بصيرت مىتوان ديد؟ در اين زمينه اقوال مختلفى وجود دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
معتزله و شيعۀ اماميه معتقدند: خداوند متعال در دنيا و آخرت به ديدۀ سر ادراك نمىشود، ولى با قلب و دل و به چشم يقين رؤيت مىشود. و اين عالىترين مراتب ايمان است كه از او به عين اليقين و شهود قلبى تعبير مىشود. لكن وهابيون و حنبليان به طور عموم، و تابعين مذهب اشعرى از حنفيه و مالكيّه و شافعيّه معتقدند كه خداوند متعال در دنيا يا در آخرت ديده مىشود.
ابنقيّم جوزيه مىگويد: «قرآن و سنت متواتر و اجماع صحابه و ائمۀ اسلام و اهل حديث و... بر اين عقيدهاند كه خداوند متعال در روز قيامت با چشم سر به طور عيان رؤيت مىشود، همان گونه كه ماه شب چهارده و خورشيد هنگام ظهر را مىتوان ديد.» 1البانى در فتاواى خود مىگويد: «ما اهل سنت بر اين باوريم كه از جمله نعمتهاىخداوند بر بندگانش آن است كه در روز قيامت، براى بندگانش تجلّى مىكند و او را