40جمع همراهان خود برنامه اى داشته باشند و فيضى ببرند. پس برنامۀ خود را مختصرتر كنيد و صداى خود را چنان پايين بياوريد كه فقط همسفران خودتان آن را بشنوند تا مزاحمتى براى ساير مبلّغان فراهم نشود.
ط) حدّ اكثر استفاده از انعطاف پذيرى زائر
سفر به اعتاب مقدسه عراق با سفرهاى توريستى كه مردم مثلاً براى بازديد از آثار تاريخى پيشنيان به كشورهاى مختلف مىروند، يك تفاوت اساسى دارد و آن اين است كه در سفرهاى زيارتى به ويژه در سفر به عراق، زائران از نوعى انعطاف پذيرى ويژه برخوردار مىشوند؛ به گونه اى كه مطالب حاوى امر به معروف و نهى از منكر را به راحتى مىپذيرند و اين حالت به بركت ذوات مقدّسه اى است كه زائر به زيارت آنها آمده است؛ به عنوان مثال در سفر عتبات وقتى مطلبى را از يك مبلّغ عادى بشنوند مىپذيرند و عمل مىكنند. در حالى كه همين مطلب را بارها در شهر و ديار خودشان از گويندگان مشهور و مطرح، شنيده اند و به آن ترتيب اثر نداده اند. پيدايش چنين حالتى در زائران مسؤوليّت و رسالت مبلّغ كاروان را سنگينتر مىكند. اين شما هستيد كه بايد از اين فرصت گرانبها استفاده كنيد و با بيان شيرين خود ارزشهاى والاى اعتقادى و اخلاقى را در جان و روان همراهان نهادينه سازيد. بسيارى از كسانى كه در ايران نماز شب مىخوانند يا به حضور در مسجد و نماز جماعت اهتمام مىورزند يا نگاه خود را از حرام برمىگيرند يا دست و زبان خود را كنترل مىكنند يا بانوانى كه به حجاب سخت پايبند هستند، اين ارزشها را از اين سفرها به يادگار دارند. در سفرى كه با يك روحانى يا مدّاح با سليقه به اين سامان آمدهاند، لذّت درك حضور در محضر ائمه را چشيدهاند و آن مبلّغ با استفاده از اين آمادگى روحى ارزش هاى ياد شده را براى ايشان تبيين كرده و از آنها خواسته است تا در اين چند روزى كه در كنار معصومان و اولياى الهى هستند، ادب حضور را رعايت كنند و گونهاى باشند كه آنان مىپسندند. در واپسين روزهاى سفر نيز با يادآورى اين كه حيف است اين تقرّب و اتّصالى كه برقرار شده است از بين برود و گوهرهاى معنوى را كه حاصل شده از كف بدهند؛ به زائر پيشنهاد كرده اند كه از خدا و ائمه كمك بخواهند و خود نيز تصميم بگيرند تا اين ارزش ها را به عنوان ارزنده ترين سوغات اين سفر براى هميشۀ عمر خود به يادگار نگه دارند. ناگفته پيداست كه اگر شما بتوانيد در اين فرصت چند روزه چنين تحوّلى را در دل و جان همسفران پديد آوريد، چه اندوختۀ عظيمى از ايمان و عمل صالح را براى خودتان و در پرونده عملتان ذخيره كردهايد كه:
«وَ مَنْ أَحْيٰاهٰا فَكَأَنَّمٰا أَحْيَا النّٰاسَ جَمِيعاً، كسى كه يك نفر را با هدايت خود حيات معنوى بخشد، چنان است كه همه مردم را زندگى بخشيده است. » 1
ى) اصلاح حمد و سوره ها
اگر در لابى هتل نشسته ايد و منتظر آماده شدن زائران براى عزيمت به نقطه اى هستيد، از افراد حاضر دعوت كنيد تا براى اصلاح قرائت حضور يابند و اشكالات احتمالى را رفع كنيد. اين كار بركات فراوان دارد. هم قرائت افراد اصلاح مىشود و هم كسانى كه نظاره گر و شنونده گفت و شنود شما هستند و به اهميّت موضوع پى مىبرند و هم خودتان با دقّت و حسّاس شدن روى لغزش ها و غلط هاى رايج ديگران نسبت به صحّت قرائت خودتان دقيق مىشويد و