184گردش به دور كعبه و در طواف خانه به سمت كعبه است; قلبش نه قالبش، كه قلب مؤمن حريم خداست و قبله نما; چرا كه به قول صائب تبريزى:

دل محال است ز دلدار شود روگردان هر طرف قبله بود قبله‌نما مى‌گردد

كعبه محرّك جانها و قلوب است. زائر و طائف در گردش و متحرّك است، اما بيت، ثابت است. متحرّك به دور محرّك مى‌چرخد تا جايى كه عنايات خاصّه صاحب خانه به گردش بچرخد و صاحب خانه عنايات خود را در پيرامونش به گردش وادارد. خانه ثابت است و مطاف با سكون است تا طائف بگردد و در هر گردش گستره معرفت خود را بگستراند.

پيش از اين پروانه مى‌گرديد اگر بر گرد شمع

شمع مى‌گردد كنون برگرد سر پروانه را

گردش پرگار موقوف سكون مركز است

هر كه در دامن كشد پا آسمان پيماتر است

امام كاظم(عليه السلام) مى‌فرمايد:

«و كلّ متحرّك محتاج الى من يحرّكه او يتحرّك به فمن ظنّ بالله الظنون هلك.» ¹

حركت ميان بيت و مقام ابراهيم(عليه السلام) بر مدار هدايت و رحمت حق تعالى است و در خارج مدار، دست آدمى به