350
انديشه فقه سياسى
آيت سيد نور الدين شيرازى يكى از مراجع تقليد استان فارس و فقيهى اصولى و صاحب نظر در امور سياسى بود و در برابر احمد كسروى كه ادعا كرد چرا علماى شيعه از در بحث با وى روبرو نمىشوند ، درخواست وى را براى مناظره پذيرفت و كتاب «كسر كسروى » يا نسبت اسلام با دموكراسى را نوشت كه در سال 1322 به چاپ رسيد .
احمد كسروى ضمن يك متن كوتاه مهمترين ايرادهاى خود را نسبت به موضع علماى شيعه دربارۀ حكومت بيان كرد كه آيا علماء توانايى ادارۀ جامعه را دارند ؟ اگر هدفشان از حكومت خواهيى، خلافت خواهى است كه بايد گفت ، خلافت اسلامى از ميان رفته و قابل احياء نيست .
اساس پاسخ آيت الله شيرازى آن بود كه مشروطه با حقى كه علما براى حكومت خويش قائلند ، منافات ندارد ، زيرا اين دو حق در طول يكديگر هستند نه در عرض هم . به همين دليل است كه علماء خود ، مشروطه را پديد آوردند و به اين ترتيب مشروعيت آن را تضمين كردند .
كسروى تأكيد داشت كه دموكراسى با تشيع ناسازگار است و آيت الله شيرازى جواب مىدهد : دموكراسى با آنكه به شناخت حق مردم براى حاكميت است در هر نقطه مسائل بومى خاص خود را دارد . در اينجا احكام اسلامى مقبول ميان مردم عين دموكراسى است . آنگاه آيت الله شيرازى به يك نكته اساسى اشاره مىكند كه : « طرز حكومت امام و فقيه و عدول مؤمنين در هر زمان طبق قواعد ، قابل تبديل و تطور است و از همين جهت با هر دوره به