45مرحوم شيخ «مرتضى انصارى» در مناسك فرموده: خروج از محدودۀ طواف در حال ضرورت و در صورتى كه فرد طواف كننده با بقيه طواف كنندگان اتصال داشته باشد؛ اشكالى ندارد. 1خلاصه آنكه، تعدادى از فقهاء پيشين قائل به «عدم شرطيت» طواف بين بيتالله و مقام ابراهيم(ع) شدهاند و حال يا آنكه معتقد به جواز طواف پشت مقام در حالت ضرورت مثل اضطرار يا تقيه شدهاند و يا اينكه معتقد به عدم شرطيت در هرحال شدهاند؛ چه در حالت اختيار و قدرت و چه در حالت عجز و اضطرار.
فتاواى فقهاى معاصر: اكنون كه از ذكر ديدگاههاى فقهاى پيشين فراغت يافتيم بىمناسبت نيست كه فتواى تعدادى از مراجع عظام تقليد معاصر (دامت بركاتهم) درباره اين مسئله ذكر گردد:
امام خمينى - قده- : در صورت امكان ولو در وقت خلوت بايد طواف در حد بين مقام ابراهيم (ع)و خانه كه مسافت بيست و شش ذراع و نيم است باشد و دورتر از آن حد، كفايت نمىكند و در صورت عدم امكان ولو در وقت خلوت، طواف در خارج حد مزبور مانع ندارد با مراعات الاقراب فالاقرب. 2آية الله خويى - ره - : ظاهر اين است كه طواف در دورتر از اين مسافت بيست و شش ذراع و نيم نيز كافى باشد؛ خصوصاً براى كسانى كه در اين مسافت نتوانند طواف كنند يا طواف در آن بر آنها مشقّت داشته باشد و مراعات احتياط با قدرت و تمكّن بهتر و اولى است. 3
آية الله گلپايگانى - ره - : در صورت ازدحام طواف كنندگان، تا حدّى كه عرفاً اتصال آنان محفوظ باشد، در فاصله بيشتر از حدّ مذكور، در پشت مقام ابراهيم (ع)- عليه السّلام - نيز طواف صحيح است، و در اين حال تفاوتى بين مضطرّ و غير آن نيست. 4آية الله تبريزى - ره - : در صورت امكان بنابر احتياط طواف بايد در محدوده فاصله بين كعبه و مقام ابراهيم (ع)(عليه السلام) باشد ولى در موارد ازدحام طواف در خارج اين محدوده هم كافى است. 5آية الله فاضل - ره - : طواف بين كعبه و مقام، رعايت مسافت ميان خانه و مقام ابراهيم (ع)است ظاهر آن است كه در طرف حجر اسماعيل(ع) (عليه السلام) مقدار محل طواف ضيق نمىشود و از حجر به