125 پرداخت، اما كسى را كه از واقعه آگاه باشد و سئوال وى را پاسخ گويد نيافت ؛ زيرا آن‌را نچشيده بودند. بدو گفته شد كه شيخ معتبرى در عبّادان (آبادان) است كه سئوال تو را مى‌فهمد. او به عبّادان رفت و از شيخ پرسيد كه قلب سجده مى‌كند؟ او پاسخ داد: بله، تا ابد. در حال، سهل از حيرت شفا يافت و ملازم خدمت شيخ شد.» ¹

ابن عربى پس از نقل اين داستان مى‌گويد:

«مدار اين طريقت بر سجده قلب است كه اگر در حالت مشاهدۀ عينى براى انسان حاصل آيد، دلالت مى‌كند بر اينكه او كامل شده، معرفت و عصمتش به حد كمال رسيده و ديگر شيطان را بر وى راهى نيست.»

طواف قلب بُعد ديگرى هم دارد. طواف، گرديدن دور قلب انسان كامل است. ² خداوند قلب ولىّ خويش را بيت كريم و حرم عظيم خويش قرار داد؛ زيرا قلب اوست كه توانست بار امانت كشد؛ امانتى كه زمين و آسمان از حمل آن سرباز زدند. در طواف بايد به گِرد ولىّ خدا گشت. با او بيعت كرد و با آنچه لايق و در خور اوست، او را ستود. بلندى بيت باندازۀ بلندى قلب انسان كامل است؛ يعنى تا خدا ادامه دارد، منازل بيت با منزلگاههاى قلب ولىّ خدا هماهنگ است ،گنجى كه خدا در خانۀ خويش گذاشته، با گنج او در ضمير وليش يكى است. زائر با طواف خويش گنجهاى اين گنجينه را مشاهده مى‌كند و مدارج باطنى را تا نيل به مقام سرّ انسان كامل طى مى‌كند. بنابراين طواف قلب دو سويه است؛ از يك سو طواف كعبه با قلب است و از سوى ديگر طواف قلب ولىّ خداست.

3. طهارت از شهود غير

طهارت دو گونه است؛ ³ طهارت ظاهر و طهارت دل. طهارت ظاهر با آب حاصل مى‌شود، اما طهارت باطن و دل با معرفت درست مى‌شود. بايد با آب عرفان قلب را شست و شو داد،