105توبه استفاده از نقطه‌هاى عطف در زندگى است، توبه بهره‌گيرى از لحظات حياتى در طول عمر است، توبه درك عميق از حضور خداست، توبه زمينه ساز تحول و دگرگونى براى آدمى است. سالك با توبه بهشت را براى خويش تضمين مى‌كند. توبه انسان را به خلوص مى‌رساند، توبه درون و بيرون را نورانى ميكند توبه به انسان عزت نفس داده جاه‌طلبى را از او مى‌ستاند، توبه ريشه‌هاى خودخواهى و انانيت را مى‌خشكاند. بازگشت به خدا قلب انسان را باصفا مى‌كند، زمينه حضور در پيشگاه بارى تعالى را براى سالك فراهم مى‌كند و توبه فرصتى ديگر است.

امام موسى بن جعفر عليه السلام از كنار خانه‌اى مى‌گذشتند، سر و صدا و شواهد بزم و جشن مفصلى را مشاهده كردند. از مستخدم منزل كه بيرون آمده بود پرسيدند: صاحب اين سرا، آيا بنده است يا آزاد؟ او با شگفتى پاسخ داد: صاحب خانه آزاد است و گرنه چگونه مى‌توانست بزمى براه اندازد. امام فرمودند: آرى اگر بنده بود چنين نمى‌كرد و گذشتند. چون اين پرسش و پاسخ به گوش بُشر (صاحبخانه) رسيد، شتابان به دنبال حضرت شتافت و به دست آن حضرت توبه كرد و به احترام آن لحظه‌اى كه از روى شتاب كفش بپا نكرده بود، ديگر هرگز كفش نپوشيد و از اين رو به حافى (پابرهنه) مشهور گرديد. ¹ابو بصير از اصحاب امام صادق عليه السلام مى‌گويد: همسايه‌اى داشتم كه بسيار گناه مى‌كرد و من بارها به اوتذكر داده بودم كه دست از گناه بردارد؛ اما او نمى‌پذيرفت. تا آنكه توفيق حج نصيب شد. وقتى براى خداحافظى به ديدار همسايه‌ها رفتم، آن همسايه گناهكار از من خواهش كرد كه احوال او را براى امام صادق عليه السلام بگويم و از حضرت بخواهم كه او را دعا كنند. ابوبصير مى‌گويد: من به حج رفتم و اعمال خويش را انجام دادم و آنگاه به نزد امام صادق عليه السلام در مدينه مشرف شدم و چون پيام آن همسايه را به خدمت امام عرضه داشتم امام فرمود: «ابوبصير، سلام مرا به او برسان و به او بگو تصميم بگيرد كه از اين لحظه گناه نكند تا من بهشت را برايش ضمانت كنم ²».

توبه را مراتبى است؛ ³ اول توبۀ عوام است. توبۀ عوام فزونى در طاعت است تا اينكه انسان