343مورد بحث قرار مى‌دهند و هركس كه مخالف نظر آنان - قدم قرآن - نظرى بدهد بى‌درنگ حكم به كفر او مى‌كنند با اين‌كه اين مسأله در كلمات صحابه و تابعين وجود نداشته و شروع بحث در آن از اوائل قرن سوم بوده است. 1مأمون و معتصم از خلفاى عباسى طرفدار معتزله بوده و مروّج تفكر حدوث قرآن بودند و به همين جهت احمد بن حنبل را هيجده ماه به جهت قول به قدم قرآن زندانى كردند ولى وقتى متوكل عباسى به خلافت رسيد او طرفدار اشاعره شده و تفكر قدم قرآن را ترويج مى‌كرد. مسأله محنه و دادگاه تفتيش عقايد و كشتن مسلمانان به جهت مسأله حدوث و قدم قرآن از حوادث بسيار زشت اين دوره تاريخ اسلام است. 2احتمال دارد اصل بحث از حدوث و قدم قرآن ريشه در افكار اهل‌كتاب خصوصاً يوحنّاى دمشقى داشته باشد. زيرا وقتى يوحّناى دمشقى ديد كه انجيل يوحّنا عيسى را كلمه خدا معرفى كرده است، 3 همانند قرآن مجيد، 4 و انجيل يوحنا عيسى را كلمه‌اى مى‌داند كه از ازل همراه با خدا بوده است و قديم است او براى ترويج افكار مسيحى خود در ميان مسلمانان اين مسأله را مطرح كرده باشد كه كلمه خدا بايد قديم و ازلى باشد. 5 بنابراين احتمال، احمد حنبل تحت تأثير مسيحيان مسأله قدم قرآن را پذيرفته است.