69 مالك انس اصبحى مىگويد: مكلّف در انتخاب هر يك از اقسام سه گانه مخيّر است وليكن تمتع از قران افضل است. 1 ولى ابوحنيفه و ثورى: بر عكس مالك، به افضليت قران بر تمتع فتوا دادهاند. 2 بهر حال تمام احكامى كه تاكنون بيان شد مربوط به حجّةالاسلام بود و امّا نسبت به حج مستحبى يا نذر مطلق، يعنى بدون قيد و شرط، و همين طور وصيّت مطلق، شخص مكلف در انتخاب هر يك از اقسام سه گانه حج مختار است، گر چه تمتع به فتواى اماميّه افضل است.
امر هشتم: به فتواى اماميه عدول از حج تمتع به قران و افراد جايز نيست مگر آنكه ضرورتى مانند ضيق وقت و يا حيض، اتفاق بيفتد، و نتواند وقوف به عرفه را، به هنگام زوال شمس روز نهم ذىالحجه درك كند.
و متقابلاً كسانى مانند اهل مكّه و اطراف آن، كه حج واجب آنها قران يا افراد است، جايز نيست به حج تمتع عدول كنند، مگر در صورت اضطرار مانند ترس از حيض و غير آن و دليل بر اين حكم روايات باب است.
امر نهم: به اتفاق جميع فقها، در حج افراد قربانى لازم نيست ولى اگر قربانى كند كار خيرى انجام داده است. وليكن به اتفاق جميع در حجّ تمتع، هدى واجب مىباشد. 3 كه دليل بر لزوم هدى، در حج تمتع، آيهاى از قرآن و حديثى از پيامبر اسلام است.
از قرآن: «فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ...» بقره: 194 .
و امّا حديث: «انّه قال لمنْ تمتع فى عهده، مَن كان معه هَدىٌ فاذا اهْلّ الحج فَلْيُهد (و من لم يكن معه هدى فليصم ثلاثة ايام فى الحج و سبعة اذا رجع الى اهله )» . بقره: 196.
«پيامبر اسلام به كسى كه در زمان حضرتش حجّ تمتع بجاى آورده بود، فرمود: هركس قربانى همراه خود آورده است، آنگاه كه براى حج، احرام مىبندد، بايد آن را ذبح كند. و هر كه را قربانى ميسّر نشد، سه روز را در حج روزه بدارد، و هفت روز چون از حج باز گردد، تا ده روز كامل شود.»
امر دهم: به فتواى اماميّه و حنفيان خون هدى تمتع، عبادت است. بنابراين بايد قربانى را به قصد رضاى حق تعالى انجام داد، ليكن به نظر شافعى عبادت نيست ولى گناهان را جبران مىكند.
به هر حال آنان كه به عبادت بودن آن رأى دادهاند به اين آيه شريفه استدلال كردهاند.
«وَ الْبُدْنَ جَعَلْنٰاهٰا لَكُمْ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ لَكُمْ فِيهٰا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهٰا صَوٰافَّ...»
حج: 36 .