134اصلالرّوضة چنين آمده: چنانچه در حال بيهوشى در عرفه حاضر شود، از وقوف واجب كفايت مىكند. ولى ظاهراً اين فتوا درست نيست همان طور كه رافعى آن را تصحيح كرده، و مىگويد مجزى نيست.
و مضافاً نووى در كتاب خود به نام «زيادات» مىگويد: صحيحتر در نزد جميع فقها آنست كه: وقوف بىهوش از وظيفه واجب كفايت نمىكند. چون شرط كافى بودن وقوف آن است كه، واقف شايستگى عبادت داشته باشد يعنى مانعى از عبادت براى او نباشد، در حالى كه انسان بىهوش چنين زمينهاى براى عبادت ندارد. 1 ب : به اعتقاد حنفيان كسى كه در وقت معيّن، در عرفه حضور پيدا كرده باشد، گرچه مجنون باشد، باز هم كفايت مىكند.
ج: حنابله مىگويند: شرط كفايت وقوف آنست كه واقف ديوانه نباشد.
مسأله: 8 به فتواى اماميه وقوف به عرفات داراى دو وقت است.
اوّل: اختيارى، كه از زوال شمس روز نهم ذىالحجه شروع مىشود و تا غروب همان روز ادامه دارد.
دوّم: اضطرارى، كه از غروب شمس روز نهم، تا طلوع فجر روز دهم ادامه دارد.
و امّا وقوف به مشعر سه وقت است:
اوّل: اختيارى، از طلوع فجر روز دهم (روز عيد) تا طلوع خورشيد همان روز اين وقت براى كسانى است كه عذرى نداشته باشند.
دوّم: اضطرارى شب، كه وقت آن از اوّل شب دهم (شب عيد) تا طلوع فجر روز عيد مىباشد.
سوّم: اضطرارى روز، كه از طلوع خورشيد روز عيد تا زوال آن در همان روز مىباشد. اين وقت براى زنان و نيز كسانى است كه، نمىتوانند وقوف بينالطلوعين (اختيارى) را درك كنند.
اقسام وقوف به عرفه و مشعر:
تا اينجا اقسام وقوف اختيارى و اضطرارى عرفه و مشعر معلوم شد، اينك لازم است بدانيم كه اگر حاجى، هر دو يا يكى از آنها (وقوف اختيارى يا اضطرارى) را درك كند اقسامى به وجود مىآيد كه مهمترين آنها را بيان مىكنيم:
1 اگر وقوف اختيارى عرفه و مشعر را درك كند، ظاهراً همه فقها به صحّت حج او رأى دادهاند.
2 هيچ يك از دو وقوف را درك نكند، نه اختيارى و نه اضطرارى، در اين صورت حجّش باطل و بايد با همان احرام حج، عمره مفرده بجا آورد و از احرام خارج شود.