66دلالت بر تقدم اين فقه از صدر اسلام دارد.
در وصف اين كتاب چنين آمده: اين كتاب حاصل جلسات خصوصى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم با على عليه السلام است و به املاء پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و خط على عليه السلام است.
ولى پس از اين دوران و پس از شهادت امام على عليه السلام عرصه بر شيعيان تنگ شد و تا اواخر اين سلسله زمينهاى براى گسترش فقه شيعه نبود. اما با فضايى كه در اثر تضارب سلسلۀ عباسى و اموى به وجود آمد امامان باقر عليه السلام و صادق عليه السلام زمينه را براى كار علمى مهيا ديدند و لذا به تبيين و بسط فقه شيعه پرداختند كه به تربيت حدود چهار هزار شاگرد منجر شد.
افزون بر اينها شخصيت والاى امام صادق عليه السلام نيز براى همۀ علما ارزشمند بود.
مالك بزرگترين فقيه مدينه در ميان عامه در توصيف امام صادق عليه السلام در سفر حج مىگويد:
نديدم حضرت را جز در يكى از اين سه حال:
1- صائم 2- قائم بالليل 3- مشغول به ذكر. 1
اين روند ادامه داشت و فقه امامى توسط اساتيدى چون كلينى، شيخ طوسى و مفيد به صورت مدون و باببندى شده در كتابهاى فقهى گردآورى شد و اين به ثبت آكادميك فقه شيعه كمك كرد.
در عهد سلجوقى و ايوبى به شيعه و تأليفاتش آسيبها و صدمات زيادى وارد آمد.
سلجوقيان كه در سه بخش شام، روم و ايران قلمرو خود را گسترش دادند در ايران بر روى مذهب حنفى تعصب خاصى ورزيدند و لذا اين قضيه مشكلات زيادى را بويژه در بغداد و محله كرخ آن بوجود آورد. ايوبيان نيز به ريشهكنى فاطميان و قتل عام بسيارى از مردم در مصر پرداختند. 2