68 غَايَةُ الْمُرُوَّةِ انْ يَسْتَحْيِىَ الْاِنْسٰانُ مِنْ نَفْسِهِ. ¹

اينكه انسان از خودش حيا كند، نهايت جوان‌مردى است.

حيا نكردن از ندانستن

لازم نيست آدمى از همه چيز آگاه باشد. ما از بسيارى چيزها بى‌خبريم.

پس ندانستن عيب به شمار نمى‌آيد. بعضى‌ها گمان مى‌كنند هر كس از آنها چيزى بپرسد، بايد پاسخ بدهند. بنابراين، وقتى مى‌بينند پاسخى ندارند، بى‌جهت، سخنان راست و دروغ را به هم پيوند مى‌زنند تا به هر وسيله ممكن پاسخ دهند. آنان با اين كار خود، ديگران را به دردسر مى‌اندازند.

بهترين راه اين است كه با صراحت بگويند «نمى‌دانيم». بى‌ترديد، اين پاسخ، صداقت پاسخ‌دهنده را نشان مى‌دهد. از آن گذشته، با سخنان بى‌پايه خود، پرسشگر را هم سرگردان نمى‌سازند. حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد:

اَلاٰ لاٰيَسْتَقْبِحَنَّ مَنْ سُئِلَ عَمّٰا لاٰيَعْلَمُ انْ يَقُولَ لاٰ اعْلَمُ. ²

هر كس كه چيزى از او مى‌پرسند و نمى‌داند، نبايد از گفتن «نمى‌دانم» شرمگين شود.

در سخنى ديگر كه شيعه و اهل سنت آن را نقل كرده‌اند، به همين معنا اشاره داشته است و مى‌فرمايد:

اَلٰا لٰا يَسْتَحْيى الرَّجُلَ انْ يَتَعَلَّمَ وَ مَنْ يُسْاَلُ عَمّٰا لٰا يَعْلَمُ انْ يَقُولَ:

لٰا اعْلَمُ. ³