266قلاوون بعضى مواضع را تجديد نمود و بعد از آن غالب سقف او را اشرف برس باى در سنۀ اربعين و ثمانمائه ¹ مجدّد ساخت و بعد از آن در سنۀ سبع و سبعين و ثمانمائه ² منارۀ آن افتاده و تجديد يافته در زمان سلطان اشرف قايتباى بعد از هدم آن با اساس با آنچه ملاصق اوست از سور مسجد تا در غربى را بنا كرده‌اند سبيل و بركه را كه در حديقۀ عينى است.

اما راهى كه رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - به آن راه به قبا تشريف مى‌فرمود:

اسحاق بن ابو بكر گفته: رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - در مبدأ توجۀ خود به قبا بر مصلّا مرور مى‌فرمود بعد از آنكه از ميان خانۀ كثير بن الصلت و معاويه كه در مصلّا است گذشته از جانب قبله مصلّا و ناحيۀ وادى بطحان به قبا تشريف مى‌فرمود و در وقت رجوع به طريق دار صفوان بن سلمه بر مسجد بنى زريق گذشته از كتاب عروه به بلاط مى‌برآمد، پس معلوم مى‌شود كه همچنان كه رفتن از راه بلاط است آمدن به آن است و در صحيح است كه هر گاه كه رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - به قبا مى‌رفت به امّ حرام كه زن عبادة بن الصامت بود - رضى‌اللّٰه عنها - داخل مى‌شد. پس به مقتضاى اين حديث به دار بنى سالم كه در غربى مسجد [98 - آ] جمعه است مرور مى‌كرده باشد زيرا كه خانۀ عباده - رضى‌اللّٰه عنه - در ميان ايشان بود و از جمله مواضعى كه در قبا تبرك جسته مى‌شود بر زيارت آن دار سعد بن خيثمه است كه در قبلۀ مسجد است و در ركن غربى قبلۀ مسجد موضعى است كه او را مسجد على مى‌نامند، شايد كه مسجد دار سعد باشد.

ابن شبّه روايت كرده كه نبى - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - در خانه[اى] كه در دار سعد بن خيثمه است در قبا اضطجاع فرموده يعنى بر پهلوى مبارك خُسبيده ³ و استراحت نموده.

ابن زباله مى‌گويد: زعم مردم آن است كه نبى - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - از مهراس دار سعد وضو ساخته و ايضاً خانۀ كلثوم بن الهدم كه رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - عند