264حديث حسن غريب است و نمى‌دانيم كه از اسيد غير اين حديثى به صحت رسيده باشد.

ابن حبّان در صحيح خود روايت كرده كه به ابن عمر گفتند كه قصد كجا دارى؟ گفت:

قصد اين مسجدى كه در بنى عمرو بن عوف است به درستى كه از رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - شنيدم كه مى‌گفت كه هر كه نماز بگزارد در اين مسجد مى‌باشد آن نماز او همچو عمره‌اى و در بعضى روايات ديگر آمده كه كسى كه در خانۀ خود وضو سازد و بعد از آن بيايد به مسجد قبا و نماز گزارد، مى‌باشد او را همچو اجر عمره و در بعضى روايات ديگر چهار ركعت آمده و غير مذكور احاديث ديگر هم در اين معنى كه زيارت آن مسجد شريف و نماز كردن در آن همچو عمره است وارد شده كه يكديگر را تقويت و تظاهر مى‌كند.

اما مصلّاى شريف آن حضرت - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - در آن مسجد قبل از
تحويل قبله

بدان كه رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - نماز كرده است به سوى استوانۀ ¹ سوم از در كه بعد از آن استوانۀ رحبۀ مسجد است و در جانب شرقى آن استوانۀ محرابى بنا كرده‌اند و بعد از تحويل قبله به جانب شرقى استوانه كه ثالث است [97 - آ] از اساطين رحبه و بعد از آن تا ديوار قبلى استوانه ديگر نيست، آن حضرت - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - نماز كرده و كسى كه در اين جانب مذكور ايستاده شود محراب مواجه او مى‌دانند و اين استوانه را از استوان مخلق گويند و استوانۀ مخلق را بر استوانۀ رحبه نيز اطلاق كرده‌اند و آنكه ابورقيش گفته كه رسول - صلى‌اللّٰه عليه وآله وسلم - بنا كرد مسجد قبا را و پيش برد ديوار قبله را به اين موضعى كه امروز ديوار قبله است ظاهر است در آنكه در موضع محراب نماز مى‌كرده باشد آن حضرت - صلى اللّٰه عليه و آله و سلم، پس جمع بايد كرد ميان آنكه بعد از تحويل مصلّاى شريف جانب شرقى استوانه مخلق بود و ميان آنكه آن حضرت ديوار قبله را به اين موضع پيش برد.

صاحب تاريخ اين اشكال را كرده و جواب نگفته - اللّٰه اعلم - مگر همچو گوييم كه بعد از تحويل قبله و پيش از تقديم قبله محراب - واللّٰه اعلم بالصواب.