169مى‌كرد، فرمود: «

إِنَّهُ لَو خَشَعَ قَلبُهُ لَخَشَعَتْ جَوارِحُهُ » ¹؛ «اگر قلبش خاشع بود، اعضاى بدنش نيز خاشع مى‌شد».

از اين حديث پى مى‌بريم كه خشوع، حالتى درونى است كه بر جسم انسان نيز اثر مى‌گذارد. «فروتنى و افتادگى معناى مشترك ميان خشوع و خضوع است و تفاوت ميان اين دو آن است كه خضوع، مختص جوارح و اعضاى بدن آدمى است، ولى خشوع، ويژه قلب است». ²

حضرت على(ع) نقل مى‌كند كه خداوند متعال در حديث معراج، به رسول خدا (ص) فرمود:

اى احمد! هيچ بنده‌اى مرا نشناخته است مگر اينكه به من خشوع داشته باشد و هيچ بنده‌اى نسبت به من خشوع نورزيد مگر اينكه همه چيز نسبت به او خشوع كردند و رام او شدند؛ و فرمود: اى احمد! اگر دوست دارى شيرينى ايمان را در خود بيابى، گرسنگى را بر خود هموار كن، كم‌حرف باش و همواره از خدا بترس. اگر اين كارها را انجام دهى، اميد است كه نجات يابى، در غير اين صورت، در شمار هلاك‌شدگان خواهى بود. ³