88
ثانياً: با توجه به اين دو حديثى كه يادآور شديم و احاديث ديگرى كه به خاطر گزيدهگويى از نقل آنها خوددارى كرديم، روشن مىسازد كه فقيهان خود را از روى قياس و اجتهاد وارد ميدان نكردهاند تا مسئوليتهاى مالى را برعهده بگيرند، بلكه اين امامان هستند كه آنها را موظف كرده تا مسئوليتهايى را بپذيرند.
در اكثر موارد جامعه شيعه در برههاى از زمان زندگى مىكرده كه نسبت به حكومتهاى وقت مانند اموىها و عباسيان معترض بوده و براى آنها حقانيتى قائل نبوده است.
از طرف ديگر اين جامعۀ معترض مىخواهد حرّ و آزاد و در عين حال پاى بند به احكام اسلام باشد و يكى از احكام نورانى اسلام فرايض مالى است. در اين صورت، اين جامعه با اين فرايض مالى چگونه رفتار كند؟
1. آيا هر كسى خودسرانه بپردازد كه جز هرج و مرج چيزى نيست.
2. آيا به حاكمان وقت بدهد كه آنها را حاكمان جور مىداند؟
صالحترين راه اين است كه آنهارا در اختيار فقيهان پرهيزگار قرار دهد تا آنها مسئوليت پخش را برعهده بگيرند و به نيازمندان رسانيده و در راه تبليغ مذهب حقّ، صرف نمايند.