210روحانى (در آيۀ قبل) به حج‌گزاران تذكر مى‌دهد كه: «باكى نيست بر شما كه از فضل پروردگارتان بجوييد» و اين نيز در روايات و اقوال مفسران به كسب و تجارت تفسير شده است.

مرحوم طبرسى مى‌گويد: «مفاد اين آيه، رخصت دادن به كسب و تجارت است پس از انجام مناسك حج و اين از ائمه ما روايت شده است» ¹عياشى نيز از امام صادق عليه السلام نقل كرده كه فرمود: «يعني الرزق إذا أهل الرّجل من إحرامه و قضى نسكه فَلْيَشْتَرِ و لْيَبِعْ في المَوْسِمِ» ² منظور تحصيل روزى است. هنگامى كه شخص از احرام خارج شد و اعمال حج را به پايان رسانيد، در موسم به خريد و فروش بپردازد.

اينك لازم است چند مطلب مورد بررسى قرار گيرد:

1 - نخست اين كه، هدف اصلى و علت غايى در هر عبادتى، همانا توجه به خدا و طلب رضاى او و تحصيل آخرت است كه مقصد آفرينش انسان را تشكيل مى‌دهد. اين مقصد اساسى را هرگز نبايد با اغراض دنيوى و اهداف مادى كم‌رنگ ساخت. و حج نيز از اين قاعده مستثنى نيست.

حج، به معناى قصد است؛ قصد انجام مناسك براى خدا «لِلّٰهِ عَلَى النّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ». ³

تقرّب به خدا و انقطاع از دنيا و پرواز در ملكوت و تذكر قيامت و