181حرم در آيد، از حمله و اذيّت مصون است تا زمانى كه از حرم خارج گردد». سأل عبداللّٰه بن سنان اباعبداللّٰه عليه السلام عن قول اللّٰه عزّوجلّ: مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً البيتَ عَنَى ام الحَرَم؟ قٰالَ: «مَنْ دَخَلَ الْحَرَمَ مُسْتَجِيراً بِهِ فَهُوَ آمِنٌ مِنْ سَخَطِ اللّٰه عَزّوَجَلَّ، وَ مٰا دَخَلَ مِنَ الْوَحْشِ وَ الطَّيْرِ كٰانَ آمِناً مِنْ أنْ يُهٰاجَ أوْ يُؤذَىٰ حَتّىٰ يَخْرُجَ مِنَ الْحَرَمِ...». ¹

امام باقر عليه السلام امنيت از عذاب آخرت را به نحو مشروط بيان فرموده است و آن شرط اين است كه كسى كه به حرم در آيد بايد عارف باشد به آنچه خداوند بر او واجب ساخته است:

«مَنْ دَخَلَهُ عٰارِفاً بِجَمِيعِ مٰا أوْجَبَهُ اللّٰه عَلَيْهِ كٰانَ آمِناً فِي الآخِرَةِ مِنَ الْعَذٰابِ الْأَلِيمِ». ²

«كسى كه به حرم داخل شود و به تمام آنچه خداوند بر او واجب ساخته عارف (و عامل) باشد در آخرت از عذاب درناك درامان است».

يكى از مسائل بسيار مهم كه زائران بيت اللّٰه، بايد بدان عارف باشند و به مقتضاى آن عمل كنند مسألۀ ولايت و امامت است كه روح حج را تشكيل مى‌دهد و در گذشته به بحث آن پرداختيم.

بارى مكه عاصمۀ توحيد و كانون امن است. شهرى كه با خداوند نسبت دارد و اين انتساب مبيّن تشريف و تكريم آن است: إِنَّمٰا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهٰا وَ لَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ» ³؛ «همانا من مأمورم كه خداوندگار اين شهر را پرستش كنم؛ شهرى كه خدا قحطى