177ديگر ملاك عمل نيست. از اين رو جمع حج گزاران هر چند در كشور خود عباداتشان را براساس تقويم قمرى منطبق با افق كشورشان انجام مى‌دهند اما چون به حج آمدند بايد همه براساس يك تقويم و در زمان معين مناسك خود را انجام دهند تا اين عبادت جهانشمول، باآهنگ واحد صورت پذيرد و ناهمگونى درآن رخنه نكند و چنانكه در مناسك حج نيز آمده عمل اهل بلد و مردم مكه براى كليه حج گزاران حجت شرعى است كه بايد براساس آن عمل شود تا هيچگونه اختلافى مشاهده نگردد.

راز معنوى كعبه

و بايد به اينها افزود راز معنوى كعبه را، خانۀ كعبه از آن جهت كه به خداوند نسبت دارد و صاحب خانه آن را «بَيْتي» ¹ ناميده، از قداستى بى مانند برخوردار است. كعبه چنانكه در روايت آمده، محازى «بيت المعمور» يعنى مطاف فرشتگان است، كعبه را از آن جهت كعبه گويند كه مكعب و مربع است؛ همانند بيت المعمور، و بيت المعمور مربع است به موازات «عرش» كه آن نيز مربع است؛ زيرا كلماتى كه توحيد و اسلام برآن بنيان شده «تسبيحات اربع» است: «سبحانَ اللّٰه»، و«الحمدُ للّٰهِ»، و«لا إلهَ إلّااللّٰهُ»، و«اللّٰهُ أكبرُ». ²

اما جالب است كه با وصف مربع بودنِ كعبه، طواف به صورت دايره انجام مى‌شود و نمازگزاران هر جا كه باشند، از مسجدالحرام گرفته تا اقصىٰ نقاط جهان، به شكل دايره به سوى آن نماز مى‌خوانند؛ دايره‌اى كه