132نيست،آزمود.

در حالى كه خداوند متعال،مناطق آبادى در كمال اعتدال آفريد،به گونه‌اى كه تفاوت دماى زمستان و تابستان آن‌ها بسيار اندك است.اگر خانه خدا در چنين مناطقى بود محل تفريح و تفّرج مرفهان مى‌گشت،نه مأمن و محل قيام محرومان.از اين رو سرزمينى را محل آزمون قرار داد كه انسان‌ها در پرتو رياضت ممدوحى كه به واسطه محرمات احرام و نيز مناسك حج و عمره انجام مى‌دهند،در آن،از آلودگى‌ها و تعلقات،پاك و خالص گردند. ¹نمونه‌اى از آزمون الهى در اين سرزمين آن است كه،از سويى استفاده از عطر و بوى خوش كه بدان ترغيب شده و فضيلت بسيار دارد،در حال احرام،حرام است و از سوى ديگر هنگام انجام مناسك حج و عمره،در تماس و مجالست و همراهى با افراد بدبو،يا هنگام عبور از كنار قربانگاه،دست گرفتن بر منافذ بينى از بوى نامطبوع،حرام است.اين گونه امور انانيّت انسان را شكسته،تفاخر و تكبر را از روح مى‌زدايد،چنان كه با انجام حج و عمره كامل،آدمى بندۀ وارسته حق مى‌شود.

نمونه ديگر از امتحان الهى را مى‌توان در منع از شكار يافت؛زيرا از طرفى صيد حيوانات صحرايى بر محرم حرام مى‌شود: «لاٰ تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ» ²و از طرف ديگر آهوان صحرايى يا كبوتران يا ديگر حيوانات شكارى غير دريايى در تيررس يا دسترس محرم قرار مى‌گيرند تا روشن شود،چه كسى از عهده آزمون الهى بيرون مى‌آيد و چه كسى از انجام اين فريضه الهى محروم مى‌شود:

«لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللّٰهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنٰالُهُ أَيْدِيكُمْ وَ رِمٰاحُكُمْ» ³

خداوند شما را به چيزى از شكار كه دست‌ها و نيزه‌هايتان به آن مى‌رسد،مى‌آزمايد.

اين دوره سازندگى آن چنان در جامعه اسلامى مؤثّر واقع شد كه آنان كه از خوردن سوسمار در دوران جاهلى نمى‌گذشتند و براى شكار آن بر يك ديگر پيشى