114و آثار و فوائد،اهداف،علت و ملاك احكام،آموزهها،پيامها و باطن مناسك حج است كه از منابع معتبر به روش صحيح استباط مىشود.به بيان ديگر مجموعهاى از معارف حج و شايد مهمترين بُعد معرفتى حج،اسرار آن باشد.از اين رو قرآن كريم از حدود سى آيهاى كه در مورد حج بيان داشته،تنها حدود يك سوم آن شامل احكام حج است و بقيه موارد تاريخ و اسرار حج را بيان كرده است.البته همان آياتى كه در مقام بيان احكام حج است،گاهى به اسرار حج اشاره مىكند 1،اما اينكه فلسفه حج همان اسرار حج است يا نه،هر چند ممكن است برخى اسرار حج،فلسفه حج نيز باشد يا نباشد، لزوماً همه اسرار حج فلسفه حج يا بر عكس نيست.
پرسش: فلسفه ايجاد كعبه چيست؟
پاسخ: با توجه به آيه دوازده سوره طلاق كه به طور كلى فلسفه خلقت جهان را آگاهى و پى بردن به علم و قدرت بى نهايت خداوند معرفى مىكند،فلسفه ايجاد كعبه نيز از اين قاعده مستثنا نيست و مىتواند به شناخت هر چه بيشتر خداوند متعال و پى بردن به علم بى نهايت بينجامد.چنان كه قرار دادن كعبه به عنوان خانه مقدس و مركز قيام و قوام زندگى مردم از سوى خدا از ديگر حكمتهاى ايجاد كعبه است 2؛خداوند متعال در آيه 97 سوره مائده مىفرمايد:
«جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرٰامَ قِيٰاماً لِلنّٰاسِ .... ذٰلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مٰا فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ مٰا فِي الْأَرْضِ وَ أَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»
خداوند كعبه-بيت الحرام-را وسيلهاى براى استوارى و سامان بخشيدن به كار مردم قرار داده...اين [گونه احكام] به دليل آن است كه بدانيد خداوند،آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمين است،مىداند و خدا به هر چيزى داناست.