95و حفاظت شده، بستان و... و از همين قبيل است، حير در سرزمين كربلا» 1، در تمام مفاهيم لغوى واژه حير، تمدن و تلاش و آبادانى و روح زندگى، فوران مىكند.
از زمانى كه نام «حير» بر كربلا اطلاق شده، ناگزير بايد با داشتن بازار و بازارچه، معمور و آباد بوده، مناسب سكونت و زندگانى باشد. لذا آغاز عمران و آبادى كربلا در گذشته، با داد و ستد و سكونت و زندگى، همچون يك شهر آباد و مترقى - بر حسب ظاهر - با شروع نام حير براى كربلا، همزمان است.
هرگاه ما درصدد آشنايى با آغاز آبادانى و عمران حقيقى و واقعى آن، برآييم و بخواهيم از شروع زندگى اجتماعى، اقتصادى و سياسى آن آگاه شويم، لازم است حدّاقل آغاز اطلاق نام حير بر كربلا را شناسايى كنيم. البته با اين سخن، نمىخواهيم هرگونه زندگى يا تلاش يا داد و ستد يا آبادانى كربلا قبل از نامگذارى آن به حير را انكار كنيم؛ بلكه منظور ما اين است كه كربلا از زمانى به صفت حير متصف گشت كه به شهر، تبديل گرديد؛ آن هم شهرى، مهمّ و در خور توجه، چه اينكه اخبار و احاديث، بيانگر اين حقيقتاند كه كربلا، در مدّت كوتاهى بعد از واقعه عاشورا:
اوّلاً، با توجه به موقعيّت دينى خود؛
ثانياً، به خاطر قرار داشتن در ميان مناطق حاصلخيز كشاورزى؛
ثالثاً، به دليل شهرت سريع و فراگيرى كه از توجه هر سمت و سويى براى زيارت به دست آورد، به صورت بار انداز كاروانها و محلّ داد و ستد بازرگانان درآمد.
و از جمله رواياتى كه راجع به رونق تجارى كربلا، كمى بعد از واقعه عاشورا وارد شده، روايت سبط بن جوزى از سدى است كه گفته است: