93
فصل چهارم: حائر و حير و كنكاش تاريخى در نام حير
كربلا در گذشته، «حَيْر» ناميده مىشده است - چنانكه قبلاً از نظر گذشت - و حَيْر، هرچند به عقيده اهل لغت، مخفّف (كوچك شده) حائر است، مانند حرث و حارث، امّا واژۀ مخفف، معمولاً همان معناى واژه اصلى را مىدهد و هر كدام، بدون هيچ تفاوت و امتيازى، جانشين ديگرى مىشود؛ جز اينكه گويا عرف و تاريخ، در مورد كاربرد اين دو واژه، برخلاف قاعده رفتار كردهاند. چون اين دو، در دلالت و چگونگى اطلاق خود، با يكديگر متفاوتند و هر كدام به معنايى، غير از معناى ديگرى اختصاص يافتهاند؛ هر چند دلالت اصلى هر دو واژه، نزديك به يكديگر است. در واقع حير، حسب ظاهر و به لحاظ كاربرد تاريخ نويسان و جغرافىدانان، نام شهر كربلاست، در حالى كه حائر، اسم قبر امام حسين(ع) مىباشد.
صاحب معجم البلدان در همين خصوص گفته است: «حائر، قبر امام حسين بن على(ع) است، حال آنكه آنها (مردم)، وقتى شهر كربلا را در نظر مىگيرند، واژه حير را بدون احساس كم و كاستى، برزبان مىآورند».
اين سخن كه حَيْر، به خودى خود و بدون اينكه نياز به توضيحى داشته باشد، نام كربلاست، براين حقيقت دلالت مىكند كه واژگان حائر وحير، اگر چه از يك