151روش مقدّس شمردن تربت شهيدان راه خدا و تربت قبر پيامبر اكرم(ص)و تربت قبر بعضى از اصحاب آن حضرت و نيز شفا خواستن از آنها، راه و رسم رايج و معمول مسلمانان صدر اسلام بوده است.

ما، اين راه و رسم را در جامعه اسلامى، نخستين بار از سال سوّم هجرى؛ يعنى اندكى بعد از جنگ احُد كه حمزه سيدالشهدا به شهادت رسيد، ملاحظه مى‌كنيم و مى‌بينيم كه مسلمانان از تربت آن حضرت، براى شفاى بيمارى و درمان سردرد، بهره مى‌جستند. همچنين به خاك حرم پيامبر اكرم(ص) تبرك جسته، آن را به عنوان دارو به كار مى‌بردند، چنان‌كه برزنجى در كتابش «نزهۀ الناظرين فى تاريخ سيّد الأوّلين و الآخرين» به اين مطلب اتشاره كرده و ما آن را عيناً نقل مى‌كنيم:

لازم است بر كسى كه چيزى (از مدينه) خارج كرده، آن را به جاى خود بازگرداند و گناه او، جز با اين كار تا وقتى كه بر آن توانايى دارد، بخشيده نمى‌شود. آرى از اين قاعده، آنچه براى سفر مورد نياز است، استثنا شده؛ مانند ظرف‌هايى كه از خاك حرم ساخته شده، يا براى درمان مورد استفاده قرار مى‌گيرد؛ مثل خاك قبر حمزه سيدالشهدا(رضى الله عنه)، براى درمان سردرد و خاك قبر صهيب رومى(رضى الله عنه) ¹ بدين جهت كه پيشينيان و معاصرين برجا به جايى آنها، اتفاق نظر دارند. ²چون پيامبر اكرم(ص) رحلت فرمود، مسلمانان - به نقل سيّد نورالدين سمهودى شافعى در كتاب خود به نام «وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى» - برداشتن خاك قبر او را آغاز كردند. عبارت سمهودى چنين است:

و چنان بود كه مسلمانان از خاك قبر (پيامبر اكرم(ص)) برمى‌داشتند تا عايشه دستور