73خلاّق متعال در آنجا معلوم مى‌گردد و حقيقتاً تمام جزئيات قيامت از حشر و نشر و حساب كأنّه محسوس اهل بينش مى‌شود. پس هر كسى در منزل و مقام خود بعد از صرف ناهار مشغول كار تضرّع و دعا و ابتهال نزديك به آن شد كه خلاف كلّى در بين عامّه و خاصّه از بابت تعيين غُرّه ماه و بودن آن روز، روز عرفه پديد آيد تا به آن درجه كه حاج شيعه تا بعد از زوال نيز مردد بودند كه به كورى شيطان و على رغم .... به واسطه شهادت جمعى از متدينين شيعه رؤيت هلال را در روز جمعه تا عصرى رفع خلاف شد. به جناب حجت الاسلام آقاى حاجى سيد محمد نجل ارجمند حضرت آيت الله آقاى آقا سيد كاظم طباطبايى روز عرفه بودن ثابت گرديد. آن وقت حضرات شيعه متفقاً مشغول دعاى روز عرفه شدند و نيت وقوف را كه ركن است جزماً نمودند. و بعد از اداى [51] فريضتين و اتيان به نوافل هر كسى مستغرق بحر تضرّع و ادعيه و طلب مغفرت و حاجت و راز و نياز با معبود خود گرديدند و وقت را غنيمت شمردند وجز مأثور مشهور ازمعصوم - عليه السلام - را كه فرمود: هر كه در آن مكان مقدس بعد از اداى وظايف دعاهاى مأثوره و شرايطش و نصب العين قرار دادن گناهان و طلب آمرزش نمودن گمان كند كه دعايش مستجاب نشده است، اين گمان وى از گناهان كبيره است، در حق وى به نظر آوردند تا آن كه بعد از غروب آفتاب توپ حركت حاج به سمت مشعر صدا كرد.

يك دفعه اردو به حركت آمد تا از حدود عرفات گذشتن. دو ساعت از شب عيد قربان گذشت تا آن كه در ساعت چهار از شب رفته رسيديم به مشعر الحرام كه مزدلفه باشد. چادر و دستگاه را از