131«هرگاه چنين وضعى بود با دست خود اشاره كن»؛
(اذا كان كذلك فأؤمّ بيدك) 1.
از اين روايات چنين استفاده مىشود كه بوسيدن و استلام حجر مستحب مؤكد است اما در زمانى كه ازدحام اجازه نمىدهد، نبايد به بوسيدن و استلام اصرار ورزيد و به اشاره مىتوان اكتفا كرد.
در زمان ائمه كه ازدحام به مراتب كمتر از امروز بود، چنين توصيه مىفرمودند اما امروز كه اجتماع ميلونى زائران به حج مىروند اگر بخواهند همه استلام حجر كنند تصوّر كنيد چه مشكلى پيش خواهد آمد! بنابراين، توصيه مىشود كه زائران، بويژه زنان و ضعفا از نزديك شدن به حجر الأسود خوددارى كنند كه علاوه بر خطر جانى، مشكل شرعى نيز دارد؛ زيرا اصطكاك بدنهاى نامحرم شديد است و نه تنها ثواب حاصل نمىشود كه گاه مرتكب گناه نيز مىشود.
بنابراين، همانگونه كه پيشوايان دستور دادهاند، به جاى استلام حجر به اشاره با دست اكتفا شود.
حضور جدى در نماز جماعت
زائران ما بايد مانند مسلمانان ساير كشورها، در مراسم عبادى،بويژه نماز جماعت حاضر شوند و با اعمال غيرعادى موجب وهن مذهب و تنفر ديگران از مكتب حيات بخش اهل بيت نشوند كه اين خسرانى عظيم و غيرقابل جبران است و روح امامان از آن برائت دارد و بيزار است. ترك كردن مساجد در اوقات اذان و نماز و خروج از صفوف نماز گزاران و