47تفريق، عمل مىكنند.
دوم اينكه هميشه به دليل اشتغال روزانه و كار و تلاش، حرج و مشقت براى مسلمانان وجود دارد. پس به همين دليل، در بيشتر موارد، نمازهاى ظهر و عصر به جمع خوانده مىشود. هر گاه امر بين استحباب جماعت و به جا آوردن نماز در وقت فضيلت و استحباب داير شود، از مجموعۀ ادلۀ جماعت درمىيابيم كه جماعت مقدّم است، اگرچه در وقت فضيلت هم انجام نگيرد. مىدانيم كه اگر بخواهد جماعت در پنج وعده در وقت فضيلت انجام گيرد، بسيارى از مردم به دليل سرگرم بودن به كسب و كار، در آن شركت نمىكنند پس با استناد به ملاكى كه در احاديث به آن اشاره شد؛ يعنى عدم حرج و مشقّت بر امّت، مىتوانيم آن را به اين زمان نيز تعميم دهيم و نماز را جمع كنيم. 1مسافران حج بايد توجه داشته باشند چون براى سفر حج مىروند و فرصت كافى در اختيار دارند. از برپايى نمازهاى پنجگانه به مشقت و سختى آن آن طور كه بايد و شايد پى نمىبرند، اما بررسى وضعيت افراد مقيم نشان دهنده اين مشقت است.