40
جغرافياى اجتماعى
1. وضعيت اجتماعى
از دير باز جامعۀ عربستان بر پايۀ روابط قبيلهاى استوار بوده و دو عامل «مذهب» و «تعصب و علقۀ نيرومند قبيلهاى»، ساختار اجتماعى و فرهنگ كلى آن را شكل داده است؛ بدين رو، گر چه اين سرزمين در دوران خلافت سه خليفۀ نخستين، مركز جهان اسلام بود، امّا به دليل وجود قبيلههاى فراوان و آداب و رسوم مختلف، تمدّن اسلامى در اين سرزمين، رشد و بالندگى و پويايى ديگر كشورهاى اسلامى را نيافت.
پس از پايتخت قرار گرفتنِ كوفه در زمان امام على عليه السلام ، امويان با انتقال مركز خلافت به شام و عباسيان با پايتخت قرار دادن بغداد، از اهميت نخستين عربستان كاسته شد و بار ديگر فرهنگ ملوكالطوايفى در آن حاكم گرديد.
علىرغم روى آوردن اكثر مردم اين كشور به شهرنشينى پس از فراز و نشيبهاى بسيار، هنوز آثار نظام قبيلهاى در فرهنگ اجتماعى عربستان به روشنى مشهود است و دين نيز به عنوان عنصرى بسيار قوى داراى نقش و تأثير مىباشد.
در ميان جامعۀ كنونى عربستان مىتوان دو گرايش و گروه عمده را مشاهده نمود:
گروه سنتگرايان:
سنتگرايان معتقد به حفظ ارزشهاى بومى و اسلامىاند و با هر نوع نفوذ فرهنگ غربى و خارجى مخالفت مىكنند.