92ساختند و امسال يازده سال است به اتمام رسيده است. عرض كانال به اختلاف از چهل متر فرانسوى تا صد متر است و عمق آن بيست و شش فوت انگليسى تا بيست و نه فوت است كه تقريباً هشت نه ذرع است و طول كانال از پورتسعيد تا سوئز هشتاد و پنج ميل انگليسى است و هر ميل انگليس، هزار و ششصد و نه متر است و صورت لسپس مهندسى را از مفرغ ريخته بالاى سنگى در لنگرگاه سوئز گذاشتهاند. الحق در حفر اين خندق كمال صنعت و استادى را به كار بردهاند. وقتى كه به اتمام رسيد، امپراطور فرانسه و امپراطور روس و امپراطور پروس و امپراطور آمريكا و امپراطور بلجيك و ملكۀ انگليس و امپراطور اسپانيول و سلطان عثمانى و خديو مصر و امپراطور اطريش و امپراطور رم و امپراطور سوئد نُروژ و خاقان چين و پادشاه پرتقال و پادشاه برزيل و پادشاه ايطاليا به تماشاى كانال رفته جشن عظيم نمودند و در حقيقت حق داشتند و اتمام چنين امر بزرگى سزاوار جشن بزرگ بوده است و اين كانال را در چهارصدهزار سهم منقسم كرده بودند، صد و شش سهم آن مخصوص خديو مصر بوده، در اين سنوات انگليسها از او خريدهاند و وضع اين كانال در دو جا تغيير به هم رسانيده از دو طرف به صحرا افتاده بحيره شده است و بدين جهت منقسم به سه كانال و دو بحيره مىشود. از پورتسعيد كه حركت مىنمايند، كانال اول است. طول آن چهل و يك ميل است و عرض آن تقريباً در اغلب جاها صد متر است و هشت ميل به آخر كانال مانده كم شده به قدر چهل متر مىشود و سمت غربى آن خشكى و خيابان است كه زير آن لوله كشيده آب رود نيل به پورتسعيد آوردهاند. چوبهاى تلگراف را هم در آن طرف نصب كردهاند و سمت شرقى آن مرداب است، چندان عمق ندارد. قايقها در آن حركت مىنمايند و ميان مرداب و كانال اول همان خاكريز است كه در طرف شرقى و به قدر بيست يا سى ذرع فاصله است. بعد از يازده ميل كه از كانال اول مىگذرند تا يك دو ميل ديگر مرداب دور شده خشكى مىشود و زمين ارتفاعى به هم مىرساند، پس از آن تا دوازده ميل باز آب مرداب نزديك شده، مثل حالت اول مىشود و در سمت غربى كانال اول نيز در بعضى قطعات زمين، آب به صحرا افتاده فرا گرفته است. كانال اول كه تمام مىشود، در نزديكى اسماعيليه كه راه نصف مىگردد، بحيرۀ اولى پديدار مىشود. زمين آن پيش از آن كه آب گيرد، پست و بلند بوده، جزاير صغيره در