264عمارت فوقاتى و تحتانى ساختهاند كه در نهايت امتياز است و اطراف باغ را از چهار سمت ايوان مسقّف ساختهاند كه در وقت ترشح و بارندگى اطراف باغ را مىتوان گردش كرد و تفرج نمود. باغ ظريف و قشنگى است. وليعهد دولت نمسه را كه سه روز بعد از ما وارد شد در اين باغ منزل دادند. باغ شوكانى متعلق به شخص فرانسوى عقيم 1 است. باغ بسيار وسيعى است؛ از باغ اول به باغ دوم وارد مىشوند. خيابان و اشجار از هر مقوله در آن باغ هست و رياحين متعدده كاشتهاند و كوه مصنوعى در آن باغ ساختهاند كه دوازده ذرع ارتفاع آن است و كلاه فرنگى مرتفعى دارد كه چند مرتبه بر روى هم است. الحق باغ خوبى است.
يكشنبه بيستم با حسنپاشا و ميرزا احمدخان قوسنول به مدرسه رفتيم. اول به اطاقى وارد شديم كه در آن از خلقت حشراتالارض بيان مىنمودند. قدرى مكث كرديم و به تدريس معلّم و تعلّم اطفال گوش داديم. به زبان عربى تفهيم و تفهّم مىنمودند و از آنجا به اطاق مواليد ثلاثه رفتيم. انواع حيوانات و طيور و معدنيّات در آن اطاق گذاشته بودند، همه را ملاحظه كرديم. اگر چه تعداد آنها از حيّز تحرير بيرون است اكتفا به ذكر بعضى از غرايب مىنماييم: تمساحى در آنجا ديديم كه به قدر يك ذرع بود. دندانهاى آن از فكّ اعلى به اسَفل مُتصل شده بود و پوست خشنى داشت كه خارهاى برجسته بر روى آن بود و هيچ آهنى به او اثر نكند. مار بزرگى ديديم كه چهار ذرع طول آن بود، گويند زهر ندارد و به قوت پيچيدن، انسان يا حيوان را گشته، بلع مىكند. مار ديگر ديديم كه سه چارك قد داشت. در دم آن شبكهاى بود كه در وقت حركت زنگ مىزد و از تفضلات خداوند است كه از صداى زنگ آن انسان مخبره شده احتراز مىنمايد. گويند سميت اين مار به اندازهاى است كه بعد از مردن تا پانزده سال، اگر دندان او به اعضا برسد و بخراشد، سميت آن اثر مىكند و در نصف دقيقه هلاك مىنمايد. اين مار را از آمريكا آوردهاند.
ماهى در آنجا ديديم كه فقرات ظهر آن، ده متر فرانسه بود و طول كلۀ آن سه متر و اطراف دهان او از يك متر و نيم متجاوز بود. گويند در بحر شمالى از جنس اين ماهى به قدر سى چهل ذرع مىرسد. دمش را به كشتى بزند مىشكند. و نيز حيوانى ديديم كه دو سر داشت و آدم آبى ديديم كه شباهت به انسان داشت و قريب يك ذرع بالاى آن بود و بدن آن اندكى