406
مثلث شخصيت حضرت زهرا عليها السلام
از نظر روانشناسى مسلم است كه سه اصل در شكل‌گيرى شخصيت انسان به خصوص در ده سال اوّل عمر، نقش اساسى دارد:
1 - وراثت
2 - تربيت
3 - محيط تكوين.
وجود حضرت زهرا عليها السلام از اين سه اصل به طور كامل بهره مند بود، او ارزشها را به طور وفور، از پدر و مادر به ارث برده، تحت تربيت و نظارت دقيق پيامبر صلى الله عليه و آله بزرگ شده، و محيطى كه او در آن مى‌زيسته، سرشار از نور و صفا و عظمت انسانى بوده است. از اين سه اصل، اصل دوم عامل مهم‌تر و فراگيرتر براى رشد و ترقى است، در رابطه با اين اصل، پيامبر صلى الله عليه و آله تا آخر عمر، به حضرت زهرا عليها السلام توجه عميق و جدى داشته است، به عنوان نمونه:
«اسماء بنت عميس» مى‌گويد: در محضر حضرت زهرا عليها السلام بودم، رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد شد، گردنبندى از طلا در گردن حضرت زهرا عليها السلام ديد كه على آن را از سهميۀ خود از بيت المال خريده بود فرمود: اى فاطمه مراقب باش كه نگويند دختر محمد صلى الله عليه و آله زيور طاغوتيان را در گردن نموده است.
فاطمه هماندم آن گردنبند را از گردن بيرون آورد و فروخت و با پول آن برده اى خريد و آزاد كرد.
پيامبر صلى الله عليه و آله از اين كار حضرت زهرا عليها السلام شاد گرديد. فاطمه عليها السلام شاگرد ممتاز پيامبر بود و در گفتار، رفتار و حركات شبيه ترين انسان ها به آن حضرت به شمار مى‌آمد، چرا كه فاطمه در پرتو تربيت و آموزش دقيق پيامبر صلى الله عليه و آله رشد و نمو كرده بود. 1 عايشه يكى از همسران پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌گويد:
«ما رأيت احداً اشبه سمتاً و دلاً و هدياً برسول اللّٰه فى قيامها و قعودها من فاطمه بنت رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله قالت: و كانت اذا دخلت على النبى صلى الله عليه و آله قام اليها فقبلها و اجلسها فى مجلسه.» 2
هيچ كس را نديدم در راه، روش، و هدايت شبيه تر از فاطمه عليها السلام به رسول خدا صلى الله عليه و آله باشد....
و نيز مطابق نقل عامه از عايشه نقل شده كه او دربارۀ حضرت فاطمه زهرا عليها السلام و امام على عليه السلام مى‌گويد:
«ما رايت رجلاً احبُ الى رسول اللّٰه من على ولا امرأة احبُ الى رسول اللّٰه من فاطمه 3»