364باطل است ؛ چه عالم به مسأله باشد و چه جاهل باشد. ¹امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

«الطَّوَافُ مِنْ أَرْكَانِ الْحَجِّ فَمَنْ تَرَكَ الطَّوَافَ الْوَاجِبَ مُتَعَمِّداً فَلَا حَجَّ لَهُ» ².

طواف از اركان حج است و هر كس عمداً طواف واجب را ترك كند، حج انجام نداده است.

قطع طواف واجب براى رفع حاجت ديگران

«ابان بن تغلب» مى‌گويد: باامام صادق عليه السلام طواف مى‌كردم، مردى ازاصحاب خود را به من عرضه كرد و ميل داشت براى حاجتى كه دارد همراه او بروم. من دوست نداشتم امام صادق عليه السلام راترك كنم وخواستۀ او را اجابت نمايم.او مجدداً در دور بعد به من اشاره نمود و درخواست خويش را تكرار كرد، امام عليه السلام متوجه او شد و به من فرمود: ابان! آيا او به تو اشاره مى‌كند؟ عرض كردم: بلى، فرمود: او كيست؟ عرض كردم: مردى از اصحاب ماست، فرمود:

آيا او هم مانند تو دوستدار اهل بيت است؟ عرض كردم: بلى، فرمود: به سويش برو وخواستۀ اورا اجابت كن، عرض كردم: طوافم را قطع كنم، فرمود: بلى، قطع كن. عرض كردم: اگرچه طواف واجب باشد، فرمود: اگرچه طواف واجب باشد. ابان مى‌گويد: طبق دستور امام عليه السلام طواف خود راقطع نمودم و از پى انجام كار اورفتم.

در روايت ديگر «ابن عباس» مى‌گويد: من و حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام در مسجدالحرام بوديم، او معتكف بود و طواف مى‌نمود. مردى از شيعيان به حضورش آمد و عرض كرد: يابن رسول اللّٰه! من به فلانى بدهكارم اگرممكن است، آن را ازطرف من پرداخت كنيد. حضرت فرمود: به صاحب اين بنا قسم كه امروز چيزى ندارم. عرض كرد:

بياييد از او بخواهيد به من مهلت دهد.حضرت امام حسن عليه السلام طواف را قطع نموده و با او راه افتاد. عرض كردم: آيا فراموش كرديد كه در مسجد معتكف هستيد؟ فرمود: از يادم نرفته، اما از پدرم شنيدم كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:

«هر كس حاجت برادر خود را برآورده سازد، مانند كسى است كه نه هزار سال خدا راعبادت كند، روزها روزه باشد و شب‌ها در حال عبادت» ³.