252حجرالاسود نيز در اين محدوده قرائت مى‌شود. لكن با توجه به وجود ازدحام جمعيت در اين مكان، مى‌طلبد كه ذكر مختصرى خوانده شود و امام صادق عليه السلام فرموده است: در طواف، هرگاه به در كعبه رسيدى بر پيامبر و آل او درود فرست و در چنان مكانى، اگر كسى را هيچ ذكرى ياد نيامد جز صلوات بر پيامبر و آل او، كفايت مى‌كند. البته در بهترين جا و مكان روى زمين، بايد بهترين ذكر هستى گفته شود و چه ذكرى بهتر از صلوات بر پيامبر و اهل بيتش؛ ذكرى كه گوينده و ذاكرش هماهنگ و همنوا با خدا و فرشتگان زمين و آسمان خواهد بود، مگر نه اين ا ست كه اين معنا فرمان حق است كه فرمود:
«إِنَّ اللّٰهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِىِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً» 1
خداوند و فرشتگان بر پيامبر صلوات مى‌فرستند، اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد بر او صلوات فرستيد و سلام كنيد، سلامى نيكو.
در حديث مأثور است، رواى مى‌گويد: به امام صادق عليه السلام عرض كردم كه وارد طواف شدم، هيچ ذكر و دعايى جز صلوات بر محمد و آل او نگفتم و در سعى نيز چنين بود، فرمود: به هيچ كسى از آنان كه در طواف دعا كرده‌اند، چيزى داده نشد برتر از آنچه به تو داده شده است. 223
أ
حَلق وَ تقصير
سر تراشيدن (حلق) و كوتاه كردن مقدارى از موى سر و يا گرفتن ناخن (تقصير) در حج تمتع و عمره، از عباداتى است كه مظهر و نشانۀ خضوع و خشوع بنده در برابر خالق توانا و متعال است.
خداوند سبحان، بندگان خويش را به ميهمانى خود فرا خوانده و آنها نيز در جرگۀ اطاعت او قدم نهاده‌اند و از بندگى غيرش (بت‌ها، قدرت‌ها، هوا و هوس‌ها) گريخته‌اند و در بند اسارت عشق به اللّٰه به حالت احرام درآمده‌اند و به اعمالى چون طواف، سعى بين صفا و مروه، وقوف در عرفات، رمى