224

احكام حجر اسماعيل

احكام حجر؛ مربوط به مسألۀ «طواف» است و لذا فقهاى عظام در مناسك فرموده‌اند:

واجبات طواف دو قسم است: قسم اول چيزهايى است كه شرط طواف است. ¹ قسم دوّم، چيزهايى كه گفته‌اند داخل در حقيقت طواف است، اگرچه بعضى از آن‌ها نيز شرط است اما براى طواف، در عمل فرقى نمى‌كند و آن هفت چيز است... چهارم داخل كردن حِجر اسماعيل است در طواف، و حجر اسماعيل محلى است كه متصل به خانۀ كعبه است و بايد طواف كننده دور حجر اسماعيل نيز بگردد.

اگر دور حجر اسماعيل نگردد و از داخل آن طواف كند، طوافش باطل است و بايد اعاده كند. ²اگر در بعضى از دورها حجر اسماعيل را داخل در دور زدن نكرد، احتياط واجب آن است كه آن دور را از سر بگيرد و اعاده كند طواف را، اگرچه ظاهر آن است كه اعادۀ طواف لازم نيست. (و اتمام همان قسمت كفايت مى‌كند).

نظر به اين كه فتاوى و نظرات آيات عظام از نظر اعادۀ كلى طواف يا اعادۀ همان دور طواف، متفاوت است، شايسته است هر كس فتواى مرجع تقليد خود را از مناسك حج او به دست آورد.

مراجع تقليد همين‌طور در محدودۀ طواف در محل حجر اسماعيل فرموده‌اند:

در طرف حجر اسماعيل محل طواف محدود مى‌شود «زيرا كه به مقدار حجر از آن كاسته مى‌شود» و چنانكه گفته‌اند تقريباً شش ذراع و نيم براى محل طواف باقى مى‌ماند بايد در طواف از آن جانب بيش‌تر از شش ذراع و نيم دور نشود. ³ در اين مورد نيز فتا وى و نظرات آيات عظام متفاوت است و بعضى از فقها معتقدند كه در طرف حجر، مطاف از ديوار حجر محاسبه مى‌شود.

همين‌طور در استفتائات نماز طواف در مورد كسى كه نماز طواف عمره را در داخل «حجر اسماعيل» به جا آورده و بعد از تقصير متوجه شده، سؤال شده است كه فرموده‌اند: بايد نماز را اعاده كند. ⁴