211
خَرَجْتُمْ إِلَى بَيْتِ اللَّه ، هرگاه حج شما تمام شدبه زيارت رسول خدا برويد كه در حقيقت تكميل كنندۀ حج شماست.
7
أ
حَجِّ اكبَر
اين عنوان، مستند به آيۀ شريفه اى است كه در آن از «حج اكبر» سخن به ميان آمده است.
مفسران دربارۀ مراد از «روز حج اكبر» و آيۀ شريفۀ ذيل، نظرات متفاوتى دارند:
«وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللّٰهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ» 1.
اين اعلامى است از طرف خدا و پيامبرش به عموم مردم در روز حج اكبر كه خداوند و فرستادۀ او از مشركان بيزارند.
مرحوم علامۀ طباطبايى «قدس سره» مى‌فرمايد:
«مراد از آن روز، عيد قربان (دهم ذيحجه) از سال نهم هجرى مى‌باشد، زيرا مسلمانان و مشركين، همگان در آن سال در مراسم حج حضور يافتند و از اين سال به بعد، ديگر هيچ مشركى در مراسم حج شركت نكرد. اين نظر از سه جهت مورد تأييد است:
1 - روايات اهل بيت عليهم السلام بر همين مضمون دلالت دارد.
2 - اين معنا با اعلام عمومى، بيزارى خدا و رسول او (از مشركان) مناسب‌تر است .
3 - برداشت عرفى مؤيد نكته دوّم است، زيرا روز مزبور بزرگترين اجتماع مشترك مسلمانان و مشركان بود كه در آن سال، در صحراى «منا» تحقق يافت.
ساير نظرات و اقوالى كه در اين رابطه آمده است از جهت يا جهاتى مورد اشكال است.» 2در تأييد نظر مرحوم علامۀ طباطبايى، روايتى از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده است كه فرمودند:
«اِنَّما سُمِّىَ الْاَكبَر لاَنَّها كٰانَتْ سَنة حَجَّ فيهَا المُسْلِمونَ وَ المُشْرِكُون وَ لَمْ يَحِجّ المُشرِكونَ بَعدَ تِلكَ السَنة.» 3
حج اكبر گفته شده است، به خاطر آن كه در آن سال همۀ گروه‌ها اعم از مسلمان و بت‌پرست (طبق سنتى كه از قديم داشتند) در مراسم حج شركت كرده بودند، ولى اين كار در سال‌هاى بعد به كلى متوقف شد.