180حالت دوم: مقام در دوران جاهليت در كدام نقطه ومحل بوده است؟
هنگامىكه حدود هزار سال از ساختمان كعبه به وسيلۀ حضرت ابراهيم عليه السلام گذشت، كم كم مقام ابراهيم عليه السلام و وجود اثر دوپاى او در ميان مردم شهرت يافت و در اين حال برتعداد ساكنان مكه و اطراف آن افزوده مىگشت. مردم جاهليت، شوق فراوانى براى ديدن اين مقام مقدّس نشان مىدادند؛ همانند مسلمانان كنونى كه براى ديدن آن از هيچ عاملى فروگذار نيستند. بدين مناسبت، گاه آن را از درون كعبه بيرون آورده، در كنار ديوار كعبه در نزديكى درِ آن؛ يعنى در حفرهاى كه در سمت راست درِ كعبه وجود داشت، قرار مىدادند. در اين حال همگى آن را مشاهده كرده و احترام زيادى بدان مىگذاشتند وگاه بنابر مقتضيات زمان و نيز ترس از سيل، مجدداً آن را به درون كعبه منتقل مىنمودند.
بنابراين، بعيد به نظر مىآيد كه در دوران جاهليت، هنگامىكه مقام را از كعبه خارج مىكردند، آن را در جايگاه كنونى آن در نزديكى چاه زمزم؛ يعنى در آخر حدود مسجدالحرام در آن دوران پيش از اسلام، قرار دهند؛ زيرا علّتى براى دور كردن آن از كعبه وجود نداشت وبا توجه به اينكه نماز وكيفيت آن را نمىشناختهاند، علاوه بر آنكه بتهارا كه در اطراف كعبه به تعداد زيادى قرار داشت همواره مىپرستيدند، بنابر اين دليلى براى دور كردن آن از كعبه وجود نداشت.
در اينجا لازم به يادآورى است كه يكى از معجزات آشكار، اين است كه مردمان دورۀ جاهلى كه همواره بتهاى مختلفى را مورد پرستش قرار مىدادند، هيچگاه شنيده نشده است كه گروهى مقام يا حجرالأسود يا كعبه را مورد پرستش خويش قرار داده باشند، كه اين مطلب خود يكى از اسرار دقيق وقابل توجّهى است كه همواره مورد نظر علماو بزرگان بودهاست.
حالت سوّم: مقام در عصر رسول خدا در چه جايگاهى بوده است؟
گفته شده كه مقام در آغاز دوران رسول خدا صلى الله عليه و آله يعنى قبل از وجوب نمازهاى پنجگانه، در كنار خانه، در نزديكى درِ آن، در محل حفره قرار داشته است. و نيز گفتهاند كه مقام در درون كعبه بوده وهنگامىكه در روز فتح مكه، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله بدان تشرّف يافت، مقام را از درون كعبه خارج ساخت و در محل حفرۀ ياد شده در كنار در كعبه و ديوار آن