177جايگاه كنونى آن تغيير مكان داده و نيز با توجه به گفتۀ ابن كثير در تفسير خويش كه مقام در دوران قديم متصل به ديوار كعبه و در جايگاهى كه هم اكنون در كنار درِ كعبه به سوى حجراسماعيل مشخص مىباشد قرار داشته است. اين نقطه همان محلى است كه خليل عليه السلام به هنگام فراغت از بناى خانه، مقام را در كنار ديوار كعبه، در همان نقطهاى كه ساختمان خانه به پايان رسيد، قرار داد و سپس به وسيلۀ عمر بن خطاب جايگاه آن از كنار ديوار كعبه دور گرديد...» اين گفتهها، نظريات صحيح و قابل قبولى مىباشند و نيز گفته ابن كثير در تفسير خود به نقل از روايت ابن مردويه كه مقام ابراهيم نخست در داخل كعبه بوده و به وسيله رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز فتح مكه از آنجا بيرون آورده شد و در كنار ديوار كعبه قرار گرفت.
تمامى اين گفتههاى چهارگانهاى كه آورديم، در اين مورد صحيح و مورد قبول قرار مىگيرد؛ زيرا اين گفته معقول به نظر مىرسد كه ابراهيم عليه السلام سنگى را كه بر آن به هنگام ساختمان خانه قرار مىگرفته در كنار خانه قرار دهد، نه اينكه آن را دور از خانه قرار دهد و با توجه به اينكه مقام در نظر ابراهيم عليه السلام ياقوتى از ياقوتهاى بهشت بوده كه به وسيلۀ آن و بر روى آن، ساختمان كعبه را بنا نهاد و همچنين به نظر مىرسد كه خداوند متعال او را به حفظ آن امر كرده و خبر داده باشد كه در آخر الزمان به خاتم النبيين محمد صلى الله عليه و آله امر مىگردد كه او به همراه امّتش در كنار آن رو به سوى خانه معظم، به عنوان قبله نماز گزارند. گفتۀ ما را به وسيلۀ آنچه كه در جلد دوم از تاريخ ازرقى در اين مورد آمده است مورد تأييد قرار مىدهد كه مىگويد: ابراهيم عليه السلام بر روى مقام ايستاده و نداى حج را در ميان مردم سرداد پس از فراغت از اين ندا، مأمور گرديد كه مقام را در كنار درِ كعبه قرار داده و به سوى آن و خانه نماز گزارد و پس از او اسماعيل عليه السلام نيز به سوى آن در سمت درِ كعبه نماز مىگزارد.
بنابراين با توجه به اين نكته آشكار مىشود كه ابراهيم عليه السلام بر روى سنگى كه ايستاد و ساختمان كعبه را بنا نمود، آن را در كنار خانه قرار داد و هرگز از خانه دورش نساخت.
سپس در دروان جاهليت، از ترس آنكه مبادا به وسيلۀ سيل جابجا گردد، آن را به درون خانه منتقل كردند تا اينكه به وسيلۀ رسول خدا صلى الله عليه و آله ، همانگونه كه پيش از اين گفتيم، از آن